İçeriğe geç
Anasayfa » Myosotis arvensis (Kardeşboncuğu)

Myosotis arvensis (Kardeşboncuğu)

FLORA NICOMEDIAE • EURASIA

Nasıl tanırım?

Çanağın kancalı tüylü, fındıkçığın sivri uçlu, çanak loblarının meyve zamanı birleşik ve taç ayasının fincan tabağı şeklinde olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.

ALEMPlantae
FAMİLYABoraginaceae
CİNSMyosotis

Habitat

Çayır, tarla, yol kenarı

Statü

Yerli

Çiçeklenme

Nisan – Temmuz

Arazi notu

28 Nisan 2025 • Kartepe • 110 m • Tarla

Bilgi

Tohumlar toprakta, uygun koşullar oluşuncaya kadar çimlenmeden 30 yıl canlı kalabilir.

Folklor

Büzücüdür. Ayrıca konjonktiv iltihabı gibi bazı göz rahatsızlıklarında etkilidir. Kronik bronşit, akciğer tüberkülozu ve bağırsak tüberkülozu tedavisinde kullanılmıştır. Ayrıca iltihap giderici, kanama durdurucu ve terlemeyi azaltıcı olarak başvurulmuştur.

Dikkat

Bu cinste tür teşhisi çok zordur. Gövde, yaprak ve çanak tüy örtüsünün yakından incelenmesi ve fındıkçığın gözlemlenmesi çoğunlukla gereklidir.


Fotoğrafları

Türkiye gözlemleri

ETİMOLOJİ

Cins adı Antik Yunanca kaynaklıdır ve fare kulağı anlamına gelmektedir. Bu cinse bağlı türlerin taç yapraklarının fare kulağını andırmasına işaret eder. Epitet Latince ekili alan anlamına gelir. Açık bir şekilde türün tarlaları tercih etmesine işaret eder. Özgün tanımda bu “Habitat in Europae campis aridis” olarak belirtilmiştir.

BİLİMSEL TANIM

Tek ya da kısa ömürlü çok yıllık bir bitkidir. Gövde genellikle 40 cm uzunluğunda, tabandan itibaren çok dallı ve yumuşak tüylüdür. Çiçekler gri mavi ve 3 ila 5 mm genişliğindedir. Bunlar profilden tabak şekilli, çanak yaprak tüpü kancalı tüylüdür.

Olgun meyveler kahverengi ve parlaktır. Tabandaki yapraklar ters mızraksı, 8 cm uzunluğunda ve 1,5 cm genişliğinde, saplı ve bir rozet halindedir. Bunlar çiçeklenme zamanı genelde solarlar.

Üst yapraklar ise almaşlı dizilişli ve sapsızdır. Kazık kök kısadır. Taç mavi, kaynaşık ve beş lobludur. Taç ayası fincan biçimlidir. Çanak kaynaşık, çan biçimli ve beş lobludur. Meyve siyahımsıdır. Dilimizde kardeş boncuğu adı ile bilinmektedir.

Türk uygarlığı

Azan el-fâr (أذن الفار), bitkilerin Antik Yunanca karşılığı olan muos ota’dan (μυὸς ὦτα) alınmıştır ve ikisi de fare kulağı anlamına gelir. Bitkilerin yaprak biçimlerine işaret eder. Akşemseddin bitkiyi sıçan kulagı (صچان قالغى) ile karşılamıştır. Bitkiler için Arapça karşılığı olan ‘ayn el-hüdhüd (عين الهدهد) ve bunun Türkçe karşılığı olan hüdhüd gözü (هدهد گوزي) de kullanılmıştır, burada da atıf çiçek yapısınadır.
Kaynaklarımızda İbnü’l-Baytâr’ın üç maddede ele aldığı üç farklı bitkinin tek bir maddede birleştirilerek değerlendirildiğini gördük. Bu nedenle madde başında üç bitkinin de adına yer verdik. Azan el-fâr el-berrî (اذان الفار البري), Dioscorides’in göz rahatsızlıklarında kullanıldığını aktardığı muos oton (μυὸς ὦτα) maddesinin kopyasıdır. Azan el-fâr el-berrî ahar (اذان الفار البري اخرى)’ın Kahire ve İskenderiye’de yaygın olup kumlu bölgeleri tercih ettiği, suyu ile iktidarsızlık sorunu yaşayan kişinin penisi yıkanırsa ereksiyonun gerçekleşeceği, aynı şeyin çiftleşme sorunu yaşayan atlara da uygulandığı aktarılmıştır. Metnimizde bu, “kocaları yiğit gibi eyler, ne kadar dilerse cimâ’ ide” olarak ifade edilmiştir. Azan el-fâr ahar (اذان الفار اخرى)’ın müshil, cilt kızartıcı, parazit düşürücü ve kusturucu etkisi olduğu kaydedilmiştir.
Bitkiler Anadolu’da göz rahatsızlıkları, rahim rahatsızlıkları, kulak ağrısı, ödem, iktidarsızlık ve siyatik vakalarında kullanılmış, bunun yanında cinsel istek arttırıcı ve parazit düşürücü olarak faydalanılmıştır.
Bu maddeye Asperugo procumbens ve Myosotis scorpioides taksonları da dâhildir. © Doğan, Hüseyin (2023). Anadolu Türk Uygarlığında Bitkiler (XIII-XV. yy.). Yayımlanmamış Doktora tezi, Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli, s.700-701.

Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir