Tanımı
Genellikle 50 ila 70 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövdeler dik, hiç olmazsa üst bölümde salgılı havlı, basit veya gevşek biçimde dallı ve sürünücü yatay köklerden yükselmektedir. Yapraklar yoğun, şeritsi dikdörtgensi ila şeritsi, 3 ila 5 cm uzunluğunda, 2,5 ila 7 mm genişliğinde, çoğunlukla tek damarlı ve yeşil renklidir. Salkımlar uzatılmış ve sıkıdır. Bırahteler mızraksı, sıklıkla geriye kıvrık ve çiçek sapları ile eşit uzunluktadır. Çiçek sapları 2 ila 8 mm uzunluğunda ve salgılı havlıdır. Çanak lobları yumurtamsı dikdörtgensi, 2 ila 3 mm uzunluğunda, sivri uçlu ve çıplaktır. Taç sarı, dudağı turuncu ve 1,5 ila 2 cm uzunluğundadır. Mahmuz 9 ila 14 mm uzunluğunda, dar biçimde konik ve düzdür. Kapsül küresel dikdörtgensi ve 6 ila 8 mm uzunluğundadır. Tohumlar kanatlı ve 2 ila 2,5 mm uzunluğundadır. Dilimizde nevruz otu adıyla bilinmektedir.
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Lamiales (Ballıbaba takımı)
- Plantaginaceae (Sinirotugiller)
- Linaria (Nevruzotu)
Linaria vulgaris Mill.
Gözlem bilgileri
Bitki doğal olarak Avrasya’da yayılış gösterir ancak günümüzde kuzey yarımkürenin tamamına dağılmıştır.🔗 Tahrip edilmiş alanlar, dere kenarı ve yol kenarında görülmektedir. Umumiyetle haziran ve ağustos ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda Kandıra ve Körfez ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.
Etimoloji
Cins adı Latince Linum’a benziyor anlamına gelir. Cinsin yaprakları yüzeysel olarak Linum (keten) yapraklarına benzer. Türkçe yaygın adı olan nevruz genellikle Iris (süsen) türleri için kullanılır ve süsenler çoğunlukla nevruz zamanı çiçek açarlar. Gelgelelim Linaria cinsi için bunu söylemek mümkün değildir. Cins yaygın olarak kurbağa keteni olarak bilinir. Bitkiler bubo adı verilen lenf bezlerinin şişmesi vakalarında kullanılırdı. Bubo kelimesi, yanlışlıkla kurbağa anlamına gelen bufo kelimesi karıştırılmıştır. Hatta hasta kurbağaların kendilerini tedavi etmek için bu bitkileri kullandıkları söylentisi bile çıkmıştır. Epitet Latince yaygın anlamına gelir ve bu bağlamda türün yayılış alanının genişliğine dikkat çekmektedir.
Kullanıcı
Genç sürgünlerin tüketildiğine dair kayıtlar bulunsa da bitkinin hafif de olsa zehirli olduğu bilinmektedir. Hamilelik esnasında uzak durulmalıdır. Ödem tedavisinde idrar söktürücü olarak kullanılmıştır. Bitkinin tamamı iltihap önleyici, büzücü, müshil, temizleyici, arındırıcı, idrar söktürücü, karaciğer, göz ve bağırsak temizleyici özelliklere sahiptir. Ödem, sarılık, karaciğer hastalıkları, safra kesesi rahatsızlıkları ve cilt problemlerinin tedavisinde dahili olarak kullanılmıştır. Harici olarak hemoroid, deri döküntüleri, yaralar ve kötü huylu ülserlere uygulanmıştır. Bitkinin tamamından sarı bir boya elde edilmiştir. Bitkinin suyu, böcek ilacı olarak kullanılmıştır.
Fotoğrafları
