Nasıl tanırım?
Kocaeli’nin doğal bitkisi değildir. Yalnızca bahçelerde ve mezarlıklarda görmek mümkündür. Erken dönemde yapraklarının oldukça benzediği Iris cinsine benzetilebilir ancak çiçekli hali ile başka bir türle karıştırmak mümkün değildir.
Habitat
Bahçeler, mezarlıklar
Statü
Egzotik
Çiçeklenme
Mayıs – Temmuz
Arazi notu
08 Haziran 2026 • İzmit • 110 m • Bahçe
Nektar, dış taç yaprakların tabanında salgılanır. Üzerindeki koyu renkli lekeler, nektar rehberi gibi çalışarak böcekleri nektarın kaynağına yönlendirir. Böcek, nektar alanına ulaşmak için kendini dış taç yaprak ile dişi organ arasına sıkıştırdığında, polenler sırtına yapışır. Bir sonraki çiçeğe geçtiğinde ise bu polenleri dişi organın tepeciğine bulaştırarak tozlaşmayı sağlar.
Çiçek üzerindeki kaplan gözü denilen koyu beneklerin, otçulları uzak tuttuğu öne sürülmüştür.
Güney Afrika’da köklerinin koruyucu bir muska olarak takıldığında, takan kişiyi güçlendirdiğine inanılırdı.
Yaprakları güçlü, esnek ve lifli bir iç yapıya sahiptir. Güney Afrika’da bu yapraklar kurutularak sepet örme, çatıları kaplama ve güçlü halatlar yapmad amacıyla kullanılmıştır.
Çiçeklerin ömrü bir gündür. Gün doğarken açılan çiçek, güneş batarken solar ve bir daha açılmamak üzere kapanır. Ancak bitki çok sayıda tomurcuk üretir ve her solan çiçeği yeni çiçek izler.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca iki akrabalı anlamına gelmektedir. Cins, Moraea ve Iris cinsleri ile görsel ve yapısal olarak oldukça yakındır. Epitet Latince iki renkli demektir. Taç yaprakların soluk sarı ila krem rengi ile tabanlarında bulunan koyu kahverengi veya bordo beneklere dikkat çekmektedir.
Genellikle yoğun ve yayılıcı kümeler oluşturan rizomlu ve her dem yeşil bir bitkidir. Gövde belirgin değildir. Yapraklar kılıç formunda, kenarları düz, derimsi ve soluk yeşil renklidir. Bunlar yelpaze formunda ve kılıcına dizilidir. Çiçek durumu, rizomdan gelişen dik bir sıkapa üzerinde taşınır. Çiçek sapı, ikili dallanma gösterir. Çiçekler, sapın ucunda basit veya nadiren dallanmış salkım halindedir. Bunlar iki adet zarsı sıpata tarafından korunmaktadır.
Çiçekler gösterişli ve iki daire halinde dizilmiş altı tepallidir. Dış tepallar geniş, yayılıcı ve üzerlerinde karakteristik koyu kahverengi veya turuncu nektar rehberi lekeler bulundurmaktadır. Pençeleri yoğun biçimde tüylüdür. İç tepallar dar, dik ve genellikle beneksizdir. Bunlar dış tepalların üzerine binecek şekilde uzanmıştır. Ercikler 3 adettir.
İplikçikler 6 mm uzunluğunda, tabanda genişlemiş ve bitişik, üst kısımda ise ipliksidir. Başçıklar 4 ila 8 mm uzunluğundadır. Boyuncuk taç yaprak benzeri üç kola ayrılmıştır. Tepeciğin ucunda sorguçlar bulunmaktadır. Meyve, olgunlaştığında üst yarısından açılan, küresel-kesik bir kapsüldür. Tohumlar köşeli ve kahverengidir. Dilimizde tavus süseni adı ile bilinmektedir.