Legousia speculum-veneris (Hoş kadınaynası)

Tanımı

10 ila 30 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Bitki tüysüz ya da nadiren kısaca kıllıdır. Gövde dik, çoğunlukla dallı ve yükselicidir. Çiçekler tek ya da çok sayıda, salkım halindedir. Çanak lobları şeritsi mızraksı, 8 ila 12 mm uzunluğunda, çiçeklenme zamanı yumurtalık uzunluğundadır. Taç tabaksı, 10 ila 15 mm uzunluğunda ve 20 ila 25 mm genişliğinde, küt loblu, menekşe ya da nadiren beyaz ya da leylak renklidir. İplikçikler kısa, tabanda geniş ve tüysüzdür. Kapsül silindirik, 10 ila 15 mm uzunluğundadır. Tohumlar genişçe elipsoittir. Yapraklar çiğ olarak tüketilmektedir. Dilimizde hoş kadınaynası adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Legousia speculum-veneris doğal olarak Avrupa ile İran arasındaki bölgede yayılış gösterir ancak günümüzde Kuzey Afrika’ya da dağılmıştır. Çalılıklar, tarlalar ve yol kenarında görülen bitki umumiyetle nisan ve haziran ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins 17 Kasım 1695 – 17 Mart 1774 yılları arasında yaşamış Fransız akademisyen Bénigne Legouz de Gerland’a adanmıştır. Cinsin dilimizdeki karşılığı olan kadınaynası bitkinin antikçağda bilinen adı olan “Venüs’ün aynası” ile ilgilidir. Ortaçağda Hristiyanlığın etkisi ile bu, “Meryem’in aynası” olmuştur. Bitkinin çiçek örtüsü antikçağ aynalarına benzer, ayrıca çiçekleri parlak güneş ışığını yansıtır. Venüs’ün yanında, yansıttığı her şeyi çok güzel yapan bir ayna varmış ancak tanrıça günlerden bir gün bu aynayı düşürmüş. Aynayı bir çoban bulmuş ve kendine çevirdiğinde aynada gördüğü aksine aşık olmuş. Venüs’ün oğlu aşk tanrısı Cupid bu durumu görünce aynayı çobandan almış ve kırmış. Aynanın kırılan her bir parçası da kadınaynası olarak bilinen çiçeklere dönüşmüş. Epitet Latince Venüs aynası anlamına gelir. Yapraklarının su tutmama özelliğine işaret eder. Roma mitolojisine göre Venüs, denizden çıktığında saçları ıslanmamıştı.