Lathyrus sativus (Mürdümük)

derleyen:

Tanımı

60 cm büyüyebilir. Gövde çok dallı, ince ve dört köşelidir. Çiçekler mavi, kırmızı, mor, pembe ya da beyaz olabilir. On ercik görülür, dokuzu kaynaşıkken biri serbesttir. Yumurtalık; çanak yaprak, taç yaprak ve erciklerin üzerinde konuşludur. Yapraklar teleksi ve karşılıklı dizilişlidir. Yaprakçıklar sapsız, şeritsi mızraksıdır. Çiçekler erseliktir. Ilık suda yirmi dört saat bekletilen tohumlar bahar mevsiminde ekilir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Avrupa, Asya ve Afrika’da yayılış gösterir. [HaritaSinonimlerHerbaryum] Tarla, çayır ve sulak alanların civarında görülen bitki umumiyetle haziran ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1500 metreye kadar olan rakımlarda İzmit ve Derince ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.

Türkçe adları

Dilimizde mürdümük, ak burçak, imirdik, külür, müdürmük, mürdük, mürdüme ve mürdümek adları ile bilinmektedir.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca çok tutkulu anlamına gelir. İlk defa Theophrastus tarafından kullanılmıştır ve cinse bağlı bazı türlerin afrodizyak oldukların yönündeki inanışa işaret eder. Cinsin Türkçe adı mürdümük Farsça kökenlidir ve olasılıkla mercimek için kullanılmıştır. Bu kelime ayrıca Farsçada gözbebeği anlamına gelir, mercimek tohumları ile gözbebeği arasında yüzeysel bir benzerlik mevcuttur. Tür adı Latince ekilen anlamına gelir. İlkçağdan itibaren insan eliyle yaygın bir biçimde yetiştirilen bitkiler için tercih edilen bir epitettir. İkili adlandırma öncesi adı “Lathyrus sativus, flore fructuque caeruleo”dur.

Gıda

Olgunlaşmamış tohumlar bezelye gibi tüketilebilir. Olgun tohumlar pişirilerek tüketilir. Hayvan yemi olarak yoğun biçimde üretilir. Meyve ve sürgünler pişirilerek tüketilebilir.

Tıp

Bağırsak hareketlerini arttırıcıdır. Tohumlarından elde edilen yağ şiddetli müshil etkisine sahiptir ve bu tehlikeli olabilir.

Dikkat

Bilgi

Kök sistemi sayesinde erozyon kontrolünde kullanılır.

Fotoğrafları