Habitat
Çalılık, kayalık yamaç
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Haziran – Temmuz
Arazi notu
26 Temmuz 2026 • Kartepe • 1250 m • Kayalık
Flora of Turkey’de Johrenia dichotoma subsp. sintenisii için şemsiye kolları 4-7, Johrenia dichotoma subsp. dichotoma için de 8-10 denmiş. Bizim gördüklerimizin tamamı 8, 7 ve daha az kola sahipti. Öte yandan subsp. sintenisii notunda sedece toplandığı yerden (Mardin) bilindiğini aktarmış. Türün tanımı yeniden değişmiş olabilir, hatta bazı kaynaklar Johrenia dichotoma subsp. sintenisii taksonunu geçerli tür olarak kabul etmiyor. Bir bilenin yorumu gerekmekte.
Bitkiye önerilen ırazdene adı, sarı çiçekli bir maydanozgiller üyesinin (Örneğin Anethum graveolens) adı olup bu türe atanmış gözükmektedir. Diğer olasılık ise rezene/raziyâne (Foeniculum vulgare) adının, Türkçede r ile başlayan yabancı isimlerin başına ı harfinin getirilmesi örneklerinde olduğu gibi, ırazdene halini almış olmasıdır. İki olasılıkta da ismin bu bitki ile ilgisi yoktur.
Kocaeli’nde nadir bir bitkidir. Yerinde güzel. Bitkileri koparmak yerine sadece fotoğraflayarak, güzelliklerinin dalında ve köklerinin ait olduğu toprakta kalmasına izin verin ki bu özel miras geleceğe de kalsın.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins 1718 yılında hayatını kaybeden Alman bitki bilimci Martin Daniel Johren’a adanmıştır. Frankfurt an der Oder’de botanik profesörü olan Johren, 1717’de Vademecum Botanicum adlı eseri yazmıştır. Epitet Antik Yunanca iki parçalı anlamına gelir ancak neye işaret ettiği bizim için meçhuldur. Belki de şemsiyelerin ikiye bölünmüş çatallı dal yapısına dikkat çekmektedir.
Katı, dik, çıplak ya da hafifçe mumlu ve 30 ila 100 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde alt bölümde dalsız ya da alt dallar birkaç adet ve kısırdır. Üst bölümde ise almaşlı dizilişli ve yükselici çok sayıda dal görülür. Gövde ile dallar silindirik ve çizgili olup gövdenin tabanında önceki yıllara ait yaprak kılıflarının lifli kalıntıları görülmektedir.
Taban yaprakları 2 teleksi, anahat üzerinde üçgensi yumurtamsı, yaprak sapı ile 15 cm uzunluğundadır. Çiçek durumu sapı 1 ila 7 cm uzunluğundadır. Şemsiye çok sayıda ve eşit olmayan biçimde genellikle 5 ila 10 arası kolludur. Şemsiyeler 12 adet sarımsı çiçekli olup bunlar 2 mm çapındadır.
Taç yapraklar erkenden dökülücüdür. Meyve zamanı sap 1 ila 3 mm uzunluğundadır. İkincil bırahteler 1 ila 3 adet olup şeritsi ve küçüktür. Olgun meyve 5 ila 6 mm uzunluğunda ve 2,5 mm genişliğinde ve dikdörtgensidir. Dilimizde ırazdene adı ile bilinmektedir.