Nasıl tanırım?
Dik ve etli gövdeli, almaşlı dizilişli dişli kenarlı mızraksı yaprakları, yaprak koltuklarında açan çeşitli renklerde mahmuzlu çiçekleri ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Bahçe, mezarlık
Statü
Egzotik
Çiçeklenme
Temmuz – Eylül
Arazi notu
24 Eylül 2023 • İzmit • 110 m • Mezarlık
Anavatanı olmamasına karşın Kore kültüründe kalıcı izler bırakmıştır. 1-) Bongseonhwa (봉선화) olarak bilinen gelenekte, kızlar, kına çiçeği yapraklarını ezip tırnaklarına sarar. İnanışa göre, bıraktığı turuncu leke ilk kar yağışına kadar kalırsa, kız gerçek aşkıyla evlenecektir. 2-) Goryeo Kralı Chungseon, Moğolistan’da sürgündeyken rüyasında parmaklarından kan damlayan bir kız görür. Uyandığında, tırnaklarını kına çiçeğiyle boyayan bir hizmetçi kız bulur. Kızın Goryeo’dan geldiğini ve memleket hasretiyle bu geleneği sürdürdüğünü öğrenince çok duygulanır. 3-) 1920’lerde Hong Nan-pa tarafından bestelenen Bongseonhwa, Japon işgali altındaki Kore’nin ulusal kederini ve vatan hasretini dile getiren bir ağıt olarak kuşaktan kuşağa aktarılmıştır.
Çeşitli cilt sorunlarının tedavisinde kullanılmıştır. Yapraklarının suyu siğillere uygulanmış ve yılan ısırıklarına karşı başvurulmuştur. Çiçekleri lapa halinde yaralara uygulanır. Romatizma ve kırık vakalarında kullanılmıştır. Bitkinin özü saç uzatıcı olarak bilinmektedir. Bağırsak temizleyici, idrar söktürücü ve kusturucudur. Ayrıca eklem ağrılarını dindirmek için kullanılmıştır. Bunun yanında tohumları balgam söktürücüdür. Tohumları öğütülerek doğum esnasında kadınlara verilir.
Yaprak ve genç sürgünler pişirilerek tüketilmektedir. Tohumları çiğ ya da pişirilerek yenilmektedir. Aşırı tüketilmesi zararlıdır. Çiçeklerinden turuncu boya elde edilmiştir. Uzakdoğu’da tırnakları boyamak için kullanılmaktadır ancak boya kalıcıdır ve ortadan kaybolması için tırnakların büyümesi gerekmektedir.
Kendi kendini tozlaştırmayı önlemek için bir taktiği vardır: Çiçek ilk açtığında erkek evrededir, birkaç gün sonra polen keseleri düşer ve aynı çiçek dişi evreye geçerek tozlaşmaya hazır hale gelir.
Çiçeklerinden elde edilen boya tırnak boyamak (oje) için kullanılır, kına çiçeği adı da buradan gelir.
Fotoğrafları









Türkiye gözlemleri
Cins adı Latince sabırsız anlamına gelir. Meyvelerin ufak bir dokunuşla dağılarak açılmasına atıftır. Epitet Latince aromatik yağ anlamına gelir. Aromatik yağ elde edilen bitkilerin genel adı olmakla birlikte özel olarak Impatiens cinsi için de kullanılır. İkili adlandırma öncesi adı “Balsamina femina”dır.
Genellikle 20 ila 75 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Gövde dik, etli, dallı ya dalsız, kalın ve yumuşaktır. Yapraklar almaşlı dizilişli, mızraksı, darca eliptik ya da ters mızraksı, 2,5 ila 9 cm uzunluğunda, 1 ila 2,5 cm genişliğinde ve kenarları testere dişlidir.
Yaprak sapı 1 ila 3 cm uzunluğundadır. Çiçekler pembe, kırmızı, leylak ya da beyaz renkli ve 2,5 ila 5 cm çapındadır. Çiçek kurulu tek ya da yaprak koltuklarında 2 ila 3 arası sayıda demet halindedir. Çiçek sapı 2 ila 2,5 cm uzunluğunda ve yoğun biçimde havlıdır.
Ercik 5 adettir. Kapsül genişçe mekiksi, 1 ila 2 cm uzunluğunda ve yoğun biçimde kaba tüylüdür. Tohumlar siyah kahverengi ve küreseldir. Dilimizde kına çiçeği adı ile bilinmektedir.