Nasıl tanırım?
Sulu ve kırılgan gövdeleri, almaşlı dişli yaprakları, uzun ince mahmuzlu iri ve çoğunlukla tek renkli çiçekleri ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Bahçe, mezarlık
Statü
Egzotik
Çiçeklenme
Ağustos – Ekim
Arazi notu
15 Eylül 2023 • İzmit • 110 m • Mezarlık
Çiçekler besleyici ve aromatik olup tüketilmektedir. Ayrıca yaprakları salatalarda kullanılmaktadır. Kurutularak dövülen yaprak ve kökleri birlikte kürtaj amaçlı kullanılmıştır. Köklerine saç güçlendirici olarak başvurulmuştur.
Elde edilen çay antidepresan ve sakinleştirici olarak içilmiştir. Yaprakları su çiçeği ve ateş tedavisi için buhar banyosuna eklenmiştir. Çiçekleri yara iyileştiricidir. Kökün pişirilmesiyle elde edilen ve salep adı verilen preparat, rahatlatıcı ve sakinleştirici etkisinden dolayı mide-bağırsak rahatsızlıklarının tedavisinde kullanılmıştır.
Kocaeli’nde mezarlıklara ve kent merkezlerindeki tarhlara yaygın olarak dikilmektedir. Ancak çoğunlukla dikildikleri anda bile oldukça hırpalanmış gözükmektedirler ve kısa süre sonra da tamamen ortadan kalkmaktadırlar. Her şeyden önce suyu fazla seven bir bitkidir ve on binlerce bitkiyi yaz sıcaklarının etkisinin sürdüğü bir dönemde sulamak pek mümkün değil. Benzer biçimde gölgeyi de sever ancak dikildikleri alanlar doğrudan güneşin altı. Son olarak bu tür bitkileri her yıl sıfırdan satın almak ve tekrar dikmek gerekmektedir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Latince sabırsız anlamına gelir. Meyvelerin ufak bir dokunuşla dağılarak açılmasına atıftır. Tür, 1833–1896 yılları arasında yaşamış Britanyalı misyoner Horace Waller‘a adanmıştır. Bitkiyi ilk defa o toplamıştır.
Görece sukulent, 30 ila 70 cm boylanabilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde basit ya da dallı, çıplak, yeşil ya da kırmızımsı bezeli, zaman zaman en alttaki düğümden köklenici olup bitki sıklıkla düz tepeli ya da yuvarlak form oluşturur. Yapraklar sarmal dizilişlidir. Yaprak sapı 3 ila 6 cm uzunluğundadır.
Yaprak ayası genişçe eliptik ya da yumurtamsı ila dikdörtgensi-eliptik ya da dikdörtgensi-yumurtamsı, 4 ila 13 cm uzunluğunda, 2,5 ila 5,5 cm genişliğinde, sıklıkla kırmızımsı bezeli, tabanı kamamsı, ucu sivri ya da sipsivri ve kenarları dişlidir. Çiçekler koltuklarda talkım halinde, genellikle 2 ila 3 çiçeklidir. Çiçek rengi hayli değişen olup turuncu, kırmızı pembe, leylak, mor ve beyaz formları görülebilir.
Çanak yapraklar sıklıkla beyazımsı ya da yeşilimsi beyaz renklidir. Çiçek kurulu sapı 3 ila 5 cm uzunluğunda, çıplak ya da hafifçe havlıdır. Bırahte genellikle en azından iki adet, şeritsi-mızraksı ya da bizsi ve sivri uçludur. Meyve mekiksi, 1,5 ila 2 cm uzunluğunda, 4 ila 6 mm genişliğinde ve çıplaktır. Dilimizde cam güzeli adı ile bilinmektedir.