İçeriğe geç
Anasayfa » Diospyros kaki (Cennet hurması)

Diospyros kaki (Cennet hurması)

FLORA NICOMEDIAE • FAR EAST

Nasıl tanırım?

Meyvenin yumurtamsı ila çökük küresel, 5-8 cm çapında, erkek çiçeklerin 1 cm ve genç sürgünlerin kahverengi havlı olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.

ALEMPlantae
TAKIMEricales
FAMİLYAEbenaceae
CİNSDiospyros

Habitat

Bahçe, yol kenarı, tarla

Statü

Kültür

Çiçeklenme

Mayıs – Haziran

Arazi notu

30 Mayıs 2023 • İzmit • 110 m • Bahçe

Bilgi

A vitamini, tanin ve karbonhidrat bakımından zengindir. Meyvesi çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Meyve tam olgunlaştığında zengin bir tada sahip olur. Ayrıca meyveler çeşitli hamur işlerinde kullanılmaktadır. Yaprakları turşulara hoş bir tat katar. Bunun yanında tohumları kavrulup öğütülerek kahve olarak içilmektedir. Kültüre alınmış en eski meyve ağaçlarından biridir. Ham meyvenin özü cilt sıkılaştırıcıdır. Ahşabı dayanıklıdır.
Kore’de ham meyvelerinin suyu sıkılır ve pamuklu kumaşlar bu suyla boyanarak güneşte kurutulur. Galoti adı verilen bu kahverengi-turuncu geleneksel giysiler, meyvenin içindeki tanen sayesinde doğal olarak su geçirmez, antibakteriyel ve böcek kovucu özellik kazanır. Çin ve Kore’de antik el yazmalarının yüzyıllarca çürümeden günümüze ulaşmasının sırrı yine bu cinstir. Kabuk ve meyve özlerinden yapılan özel bir astar, parşömen ve kağıtların üzerine sürülürdü. Bu astar, kitapları neme ve kitap kurtlarına karşı tamamen bağışık hale getiriyordu.
Çekirdekleri kış tahmini yapmak için ortadan ikiye kesilir. Çekirdeğin içindeki embriyo kaşık şeklindeyse ağır kar yağışı, çatal şeklindeyse hafif/yumuşak bir kış, bıçak şeklindeyse keskin ve dondurucu soğuklar geleceğine inanılır.

Folklor

Kalp damar, sindirim sistemi hastalıkları, bağışıklık sistemi sorunlarında başvurulmuştur. Gövde kabuğu kanama durdurucu ve büzücüdür. Meyvesi kabızlık ve hemoroit tedavisinde etkilidir. Meyvesi pişirilerek ishal vakalarında kullanılmıştır. Meyve suyu hipertansiyon tedavisinde önerilmiştir. İştah açıcıdır. Bunun yanında ham meyvenin suyu hipertansiyon tedavisinde etkilidir. Ayrıca çanakları hıçkırık gidericidir.
Çikolatalı ve fuyu olarak bilinen varyantlar sertken bile yenebilir. Ancak geleneksel hachiya gibi buruk türler sertken, içindeki yoğun tanen nedeniyle ağızda kuruluk yaratır. Bu ikinci türün bal kıvamına gelene kadar iyice pelteleşmesini beklemek şarttır.
Japonya ve Kore’de sonbaharda hurmalar soyulur, iplere asılır ve açık havada kurutulmaya bırakılır. Bu süreçte her gün meyveler ovulur. Böylece haftalar sonra, meyvenin içindeki şekerlerin yüzeye çıkmasını ve dışının bembeyaz, pamuksu bir şeker tabakasıyla kaplanmasını sağlar. Hoshigaki adı verilen bu kurutulmuş lüks hurmalar, Uzak Doğu’da binlerce dolara alıcı bulabilen çok prestijli bir yeni yıl hediyesidir.

Dikkat

Bitki için önerilen trabzonhurması adı, anavatanı Çin olan Diospyros kaki‘nin ilk defa 1920’lerde Mersin, Hatay, Adana ve Trabzon gibi şehirlerde yetiştirilmeye başlanması ile ilgilidir. Bizce bitki için uygun bir isim değildir.
Meyveler olgunlaşmadan önce yoğun tanen içerir ve ağızda buruk bir tat bırakır. Tam olgunlaşınca bu burukluk kaybolur ve tatlı bir lezzet ortaya çıkar.
1945 yılında Nagazaki’ye atılan atom bombasından sağ çıkan ve hala yaşayan birkaç ağaçtan biri de bir Diospyros kaki ağacıdır. Bu ağaçlar Japonya’da barış elçisi olarak korunmaktadır.
Eğer meyve sert ve ağız buruşturan evredeyse, bir elma veya muzla aynı poşete koymanız yeterlidir. Hurma, diğer meyvelerin salgıladığı etilen gazına karşı aşırı hassastır. Bu gaz sayesinde normalde haftalar sürecek olgunlaşma sürecini birkaç günde tamamlayarak tatlı hale dönüşür.
Dondurulan meyve soğuk suya batırılarak çözülür ve kaşıkla sorbet gibi yenebilir.


Fotoğrafları

Türkiye gözlemleri

ETİMOLOJİ

Cins adı Antik Yunanca tanrı meyvesi anlamına gelir. Dilimizde de karşılığı olan cennet hurması aynı bağlantıya işaret eder ve cinsin meyvelerinin antikçağda ilahî kabul edilmesi ile ilgilidir. Çin’deki kıtlık dönemlerinde bol ve ucuz olması nedeniyle bu adı almıştır. Epitet Japonca hurma anlamına gelir. Carl Peter Thunberg, türü literatüre alırken türün Japonya’da bilinen adını tercih etmiştir.

BİLİMSEL TANIM

Genellikle 10 ila 25 metre büyüyebilen bir ağaçtır. Genç dallar yoğunca havlı ya da çıplaktır. Yapraklar eliptik, 6 ila 15 cm uzunluğunda, genişçe mızraksı, üst tarafları parlak koyu yeşil ve tüysüz, alt tarafları ise tüylüdür. Çiçekler 2 cm çapındadır.

Dişi çiçekler kremsi sarı renklidir, erkek çiçekler ise pembe tonlarındadır. Çiçeklerin taç biçimli dört adet taç ve çanak yaprağı bulunmaktadır. Meyve sarı ila turuncu renkli, küresel ila yumurtamsı, girintili gövdeli, 2 ila 8,5 cm çapında, 8 bölümlü ve tüysüzcedir. Meyve yarım kilo ağırlığa ulaşabilir.

Pürüzsüz, parlak, ince kabuklu ve sarı kırmızı turuncu arası renklerde olur. Her meyvede sekize kadar tohum görülebilir. Tohumlar koyu kahverengi renklidir. Dilimizde trabzon hurması, amme, japon hurması, cennet hurması ve akdeniz hurması adları ile bilinmektedir.

Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir