İçeriğe geç
Anasayfa » Hyoscyamus (Banotu)

Hyoscyamus (Banotu)

FLORA NICOMEDIAE • TEMPERATE EURASIA-NORTHERN AFRICA

Coğrafi dağılım.

Cins Avrasya ve Kuzey Afrika’ya özgüdür ancak günümüzde dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır.

ALEMPlantae
TAKIMSolanales
FAMİLYASolanaceae

Bilgi

Bitki için önerilen ban adı, klasik metinlerde, Moringa oleifera türü için kullanılır. Hyoscyamus için kullanılan isim ise benc/banc’dir.
Antik Yunan’ın en ünlü kehanet merkezi olan Delphi Tapınağı’ndaki kahir kadınlar (pityha), tanrı Apollon’dan mesaj aldıklarını iddia ederek geleceğe dair kehanetlerde bulunurlardı. Bu kadınların kehanet ayininden önce Hyoscyamus yaprakları çiğnediklerini veya bitkinin tohumlarından elde edilen dumanı soludukları öne sürülmektedir. Antik dünyada delilik terimi, modern anlamda patolojik bir durum değil, bilinç değişikliğinin her türü anlamına gelirdi. Banotu ile indüklenen bu durum, Dionysos, Musalar ve Aphrodite tarafından ilham edilen en iyi delilik olarak görülürdü. Bu trans hali, kişiyi kahin veya kutsal bir bilince açardı.
Antik Mısır’da sakran (sarhoş eden) adıyla bilinirdi. Ölü kültünde kullanıldığına dair arkeolojik kanıtlar vardır.

Folklor

Bitkilerin içinde yüksek oranda bulunan skopolamin alkaloidi, modern psikiyatri ve casusluk tarihinde gerçeklik serumu olarak kullanılmıştır. İnsanın yalan söyleme mekanizmasını (savunma duvarlarını) felç eden bu madde, mikro dozlarda alındığında kişinin sorulan her soruya iradesizce doğru cevap vermesine neden olur.
Cadı otu olarak bilinirdi ve cadıların uçan merhem yapımında kullanılırdı. Bu merhem, vücuda sürüldüğünde vücudun havada asılı kalması ve uçma hissi yaratıyordu. Ertesi gün kişi ne olduğunu hatırlamıyordu. Bu deneyim, süpürgeyle uçan cadı arketipinin kaynağı oldu.
Banotundan elde edilen hiyosiyamin, modern tıpta antispazmodik olarak ve irritabl bağırsak sendromu, kramplar ve parkinson hastalığı tedavisinde kullanılmaktadır.
Galya ve Yunanlılar ok ve mızraklarını banotu özüyle zehirlerdi.
Ortaçağ hamamlarında erotik atmosfer yaratmak için tohumları köz üzerine serpilirdi.

Dikkat

Kümes hayvanları için tohumları zehirlidir, yediklerinde sinir sistemleri felç olur, dilleri tutulur ve kısa sürede ölürler.
Türler skopolamin, hiyosiyamin ve atropin gibi güçlü tropan alkaloidleri içerir. Bu maddeler kas kontrolünün kaybı, göz bebeği büyümesi, kalp çarpıntısı, halüsinasyonlar, deliryum ve yüksek dozda koma ve ölüme yol açar.
Orta Çağ Almanya’sında, bira üreticileri biranın sarhoş edici etkisini artırmak,için bira kazanlarına tohumlarını atıyorlardı. Ancak bu durum kitlesel delirmelere ve ölümlere yol açınca, 1516 yılında ünlü Bavyera Birası Saflık Kanunu çıkarıldı. Bu kanunla biraya arpa, şerbetçiotu ve sudan başka madde katılması kesin olarak yasaklandı. Ayrıca banotlu bira içen kişi ne kadar içerse o kadar susuyordu.


ETİMOLOJİ

Cins adı Antik Yunanca domuz fasulyesi anlamına gelir. Bitkilerin domuzlar için zehirli olduğu kaydedilmiştir.

BİLİMSEL TANIM

Hyoscyamus (Banotu) tek, iki ya da çok yıllık bitkilerden oluşan bir cinstir. Yapraklar zaman zaman rozet oluşturmakta, saplı ya da sapsız ve düz ya da az teleksidir. Aya dalgalı, dişli, teleksi loblu ya da nadiren düzdür. Çiçek durumu koltuklarda tek çiçekli ya da zaman zaman akrepsi salkım ya da başak halindedir.

Çiçekler beş parçalı, tek simetrili ve sapsız ya da kısa saplıdır. Çanak tüpsü, çansı, testimsi ya da ters konik, zamanla genişlemekte ve lobları dik ya da yayılıcıdır. Taç huni ila çan biçimli, lobların uzunlukları farklı ve ayası eğiktir.

Ercikler taç tüpüne yerleştirilmiş, genellikle hafifçe aşkın ve başçıklar boyuna açılmaktadır. Yumurtalık 2 bölümlü ve tohum taslağı çok sayıdadır. Meyve zamanı çanak kapsülü sarmakta ve ondan daha uzundur. Meyveler kapsül formunda, elipsoit, tohumlar böbreksi ya da tablamsı ve minik çukurludur.


Kocaeli’ndeki türler

Hyoscyamus albus

Hyoscyamus albus (Ak banotu) genelde işlenmemiş arazilerde görülen ve bahar başından yaz ortasına ka…

Read More
Hyoscyamus niger

Hyoscyamus niger (Kara banotu) genelde işlenmemiş arazilerde görülen ve bahar ortasından yaz sonuna …

Read More

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir