İçeriğe geç
Anasayfa » Hyoscyamus albus (Ak banotu)

Hyoscyamus albus (Ak banotu)

FLORA NICOMEDIAE • MEDITERRANEAN-EUXINE-MIDDLE EAST

Nasıl tanırım?

Yaprakların saplı, tacın yeşilimsi sarı renkli, erciklerin içkin ve yaprak loblarının küt uçlu olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.

ALEMPlantae
TAKIMSolanales
FAMİLYASolanaceae

Habitat

Bozuk arazi, deniz kenarı, kayalık

Statü

Yerli

Çiçeklenme

Mart – Temmuz

Arazi notu

03 Haziran 2018 • Kandıra • 1 m • Kumsal

Bilgi

Bitki için önerilen ban adı, klasik metinlerde, Moringa oleifera türü için kullanılır. Hyoscyamus için kullanılan isim ise benc/banc’dir.
Scribonius Largus, diş çürüklerinden kaynaklanan şiddetli ağrıları dindirmek için tohumlarının dumanının solunmasının ve özünün bir dolgu malzemesi gibi çürük boşluklarına konulmasını önermiştir.
Antik Yunan’da, Apollo’ya adanmış kutsal bitki olarak görülürdü. Delphi kahinleri (pythia) dumanını soluyarak ilahi delilik hâlinde kehanette bulunurlardı.
Gaia’nın ejderha bitkisi, Hekate’nin delilik veren bitkisi, Zeus-Ammon ve Jüpiter kehanetlerinin Zeus fasulyesi olarak da anılırdı.

Folklor

Yatıştırıcı ve ağrı kesicidir. Yaprak ve tohumlar yatıştırıcı, kas gevşetici, idrar söktürücü, uyuşturucu ve sakinleştiricidir. Ayrıca boğmaca ve astım vakalarında başvurulmuştur. Tohumları diş ağrısını gidermek için kullanılmıştır.
Bitkinin içerdiği hiyosiyamin ve skopolamin, günümüzde hareket hastalığı, ameliyat sonrası bulantı-kusma ve kas spazmları tedavisinde kullanılmaktadır.

Dikkat

Zehirli bir bitkidir. Görme bozukluğu, kasılmalar, koma ve kalpten ya da solunum yetmezliğinden ölüme neden olabilir.
Ağır ve rahatsız edici bir kokusu vardır. Bu koku, tetrahidroputresin bileşiklerinden kaynaklanır ve çürüyen et kokusunu andırır. Bunun, tozlaşmayı sağlayan böcekleri çekmek için olduğu düşünülmektedir.
Kuzey Afrika’da sikran (sarhoş edici) adıyla bilinir, tohumları ve yaprakları psikoaktif amaçlarla yakılır.


Fotoğrafları

Türkiye gözlemleri

ETİMOLOJİ

Cins adı Antik Yunanca domuz fasulyesi anlamına gelir. Bitkilerin domuzlar için zehirli olduğu kaydedilmiştir. Epitet Latince beyaz anlamına gelir ve açık bir şekilde türün çiçek rengine işaret eder. İkili adlandırma öncesi adı “Hyoscyamus albus major”dur.

BİLİMSEL TANIM

Genellikle 30 ila 50 cm büyüyebilen tek ya da iki yıllık bir bitkidir. Gövde açık yeşil renkli ve salgılı tüylüdür. Yapraklar saplı, 3 ila 11 cm uzunluğunda, yumurtamsı ila dairesel ve kenarları testere dişlidir.

Çiçekler 3 cm çapında, yeşilimsi ila sarımsı beyaz renkli ve iç bölümde koyu menekşe renkli bir bölge bulunmaktadır. Taç tüpsü ila çansı, beş loblu ve dış yüzeyi salgılı tüylüdür.

Meyveler turuncu ya da sarı renklidir. Tohumları genelde beyaz ya da koyu sarı renklidir. Dilimizde ak banotu adıyla bilinmektedir.

Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir