Nasıl tanırım?
Yaprakların saplı, tacın yeşilimsi sarı renkli, erciklerin içkin ve yaprak loblarının küt uçlu olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Bozuk arazi, deniz kenarı, kayalık
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mart – Temmuz
Arazi notu
03 Haziran 2018 • Kandıra • 1 m • Kumsal
Bitki için önerilen ban adı, klasik metinlerde, Moringa oleifera türü için kullanılır. Hyoscyamus için kullanılan isim ise benc/banc’dir.
Scribonius Largus, diş çürüklerinden kaynaklanan şiddetli ağrıları dindirmek için tohumlarının dumanının solunmasının ve özünün bir dolgu malzemesi gibi çürük boşluklarına konulmasını önermiştir.
Antik Yunan’da, Apollo’ya adanmış kutsal bitki olarak görülürdü. Delphi kahinleri (pythia) dumanını soluyarak ilahi delilik hâlinde kehanette bulunurlardı.
Gaia’nın ejderha bitkisi, Hekate’nin delilik veren bitkisi, Zeus-Ammon ve Jüpiter kehanetlerinin Zeus fasulyesi olarak da anılırdı.
Yatıştırıcı ve ağrı kesicidir. Yaprak ve tohumlar yatıştırıcı, kas gevşetici, idrar söktürücü, uyuşturucu ve sakinleştiricidir. Ayrıca boğmaca ve astım vakalarında başvurulmuştur. Tohumları diş ağrısını gidermek için kullanılmıştır.
Bitkinin içerdiği hiyosiyamin ve skopolamin, günümüzde hareket hastalığı, ameliyat sonrası bulantı-kusma ve kas spazmları tedavisinde kullanılmaktadır.
Zehirli bir bitkidir. Görme bozukluğu, kasılmalar, koma ve kalpten ya da solunum yetmezliğinden ölüme neden olabilir.
Ağır ve rahatsız edici bir kokusu vardır. Bu koku, tetrahidroputresin bileşiklerinden kaynaklanır ve çürüyen et kokusunu andırır. Bunun, tozlaşmayı sağlayan böcekleri çekmek için olduğu düşünülmektedir.
Kuzey Afrika’da sikran (sarhoş edici) adıyla bilinir, tohumları ve yaprakları psikoaktif amaçlarla yakılır.
Fotoğrafları


Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca domuz fasulyesi anlamına gelir. Bitkilerin domuzlar için zehirli olduğu kaydedilmiştir. Epitet Latince beyaz anlamına gelir ve açık bir şekilde türün çiçek rengine işaret eder. İkili adlandırma öncesi adı “Hyoscyamus albus major”dur.
Genellikle 30 ila 50 cm büyüyebilen tek ya da iki yıllık bir bitkidir. Gövde açık yeşil renkli ve salgılı tüylüdür. Yapraklar saplı, 3 ila 11 cm uzunluğunda, yumurtamsı ila dairesel ve kenarları testere dişlidir.
Çiçekler 3 cm çapında, yeşilimsi ila sarımsı beyaz renkli ve iç bölümde koyu menekşe renkli bir bölge bulunmaktadır. Taç tüpsü ila çansı, beş loblu ve dış yüzeyi salgılı tüylüdür.
Meyveler turuncu ya da sarı renklidir. Tohumları genelde beyaz ya da koyu sarı renklidir. Dilimizde ak banotu adıyla bilinmektedir.