Hordeum murinum subsp. glaucum (Duvar arpası)

Tanımı

Genellikle 10 ila 40 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Gevşek küme ya da tek haldedir. Yapraklar düz, mat yeşil renkli, yumuşak tüylerle kaplı, 7 ila 20 cm uzunluğunda ve 3 ila 8 mm genişliğindedir. Başak 4 ila 10 cm uzunluğunda, 1 ila 2,5 cm genişliğinde, dikdörtgensi ve kırılgan eksenlidir. Merkezdeki başakçığın dışkavuzları 1,5 ila 3 cm uzunluğunda ve darca mızraksıdır. İçkavuz 7 ila 12 mm uzunluğunda ve çıplaktır. Yanal başakçıkların dışkavuzları 1,5 ila 3 cm uzunluğundadır. İçkavuz uzun kıçıklıdır. Kılçık 2 ila 5 cm uzunluğundadır. Merkezdeki çiçekçikler saplı ve yapraklar mavimsi yeşil ya da yeşildir. Hordeum murinum subsp. glaucum (Duvar arpası) genelde ekili arazilerin civarında görülen ve yaz aylarında çiçek açan bir bitkidir.

1. Merkezdeki çiçekçik sapsız ya da neredeyse sapsız, içkavuzları yanal başakçıkların içkavuzlarını aşmakta; merkezdeki çiçekçiğin paleyası yanal çiçekçiklerin 1-1,5 katı; yapraklar yeşil subsp. murinum

1. Merkezdeki çiçekçik saplı, içkavuzları yanal başakçıkların içkavuzlarını aşmamakta; merkezdeki çiçekçiğin paleyası yanal çiçekçiklerin 0,7-0,8 katı; yapraklar yeşil ya da mavimsi yeşil

2. Merkezdeki çiçekçik başçığı 0,2-0,5 mm; yanal çiçekçiklerin eksen çıkıntısı sağlam, sarımsı-kahverengi; yapraklar mavimsi yeşil subsp. glaucum

2. Merkezdeki çiçekçik başçığı 0,7-1,4 mm; yanal çiçekçiklerin eksen çıkıntısı ince, yeşil; yapraklar yeşil subsp. leporinum

Gözlem bilgileri

Hordeum murinum subsp. glaucum doğal olarak Akdeniz havzası ile Pakistan arasında kalan bölgede yayılış gösterir. Kayalık yamaçlar, stepler, tarlalar ve çayırlarda görülmektedir. Umumiyetle mayıs ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda gözlemlemek mümkündür. Gölcük ilçesinden kayıt bildirilmiştir ancak biz henüz göremedik.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca kıllı anlamına gelir. Cinsin uzun kılçıklarına (awn) işaret eder. Dilimizdeki arpa kelimesi Türkçe kökenlidir. Epitet Latince fare anlamına gelir ve bu bağlamda Plinius’un bitkiden “fare arpası” adıyla bahsetmesine atıftır. Alttür epiteti ise Latince mavimsi yeşil anlamına gelir ve açık bir şekilde alttürün yaprak rengine işaret eder.

Kullanımı

Tohumlar pişirilerek tüketilebilir. Ayrıca tohumları un halinde getirilerek ekmek yapımında kullanılır. Mesane rahatsızlıklarının tedavisinde kaynatılarak kullanılmıştır.

Taze iken tüketen sığırları şişirdiği bilinir. DI 4-32. Fare arpası dediğimiz bitki dövülerek şarapla alınırsa âdet söktürücüdür. PL 22-65.

Hordeum murinum subsp. glaucum (Steud.) Tzvelev | Novosti Sist. Vyssh. Rast. 8: 67 (1971).