Hordeum murinum subsp. leporinum (Kılçık arpa)

Hüseyin Doğan avatarı

Hordeum murinum subsp. leporinum tanımı

Hordeum murinum subsp. leporinum genellikle 10 ila 40 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Gevşek küme ya da tek haldedir. Yapraklar düz, mat yeşil renkli, yumuşak tüylerle kaplı ya da çıplak, 7 ila 20 cm uzunluğunda ve 3 ila 8 mm genişliğindedir. Başak 4 ila 10 cm uzunluğunda, 1 ila 2,5 cm genişliğinde, dikdörtgensi ve kırılgan eksenlidir. Merkezdeki başakçığın dışkavuzları 1,5 ila 3 cm uzunluğunda ve darca mızraksı, içkavuz 7 ila 12 mm uzunluğunda ve çıplaktır. Yanal başakçıklar erkek ya da boş, dışkavuzları 1,5 ila 3 cm uzunluğundadır. İçkavuz uzun kıçıklıdır. Kılçık 2 ila 5 cm uzunluğundadır. Dilimizde kılçık arpa adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Doğal olarak Akdeniz havzası ile Türkistan arasında kalan bölgede yayılış gösterir.🔗 Ancak günümüzde dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır. Kayalık yamaçlar, stepler, tarlalar ve çayırlarda görülen bitki umumiyetle mayıs ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda İzmit ilçesinde gözlemlemek mümkündür.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca kıllı anlamına gelir. Cinsin uzun kılçıklarına (awn) işaret eder. Dilimizdeki arpa kelimesi Türkçe kökenlidir. Epitet Latince fare anlamına gelir ve bu bağlamda Plinius’un bitkiden “fare arpası” adıyla bahsetmesine atıftır. Alt epitet Latince tavşan anlamına gelir ve taksonun başak yapısına dikkat çekmektedir.

Kullanımı

Tohumlar pişirilerek tüketilebilir. Ayrıca tohumları un halinde getirilerek ekmek yapımında kullanılır. Mesane rahatsızlıklarının tedavisinde kaynatılarak kullanılmıştır.

Taze iken tüketen sığırları şişirdiği bilinir. DI 4-32. Fare arpası dediğimiz bitki dövülerek şarapla alınırsa âdet söktürücüdür. PL 22-65.

Fotoğrafları

Leave a Comment

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir