Nasıl tanırım?
Gövde üzerinde kanat oluşturan dekurrent mızraksı yaprakları, üç loblu sarı dilsi çiçekleri ve belirgin küresel, sarı-kahverengi kabarık diski ayırt edici özelliğidir.
Habitat
Bahçe, mezarlık
Statü
Egzotik
Çiçeklenme
Ağustos – Kasım
Arazi notu
21 Ağustos 2026 • İzmit • 110 m • Bahçe
Gövdeler kanatlı olup bu sayede yağmur ve çiği doğrudan köklerine gönderebilmektedir.
Geç dönemde çiçek açtığı için polinatörler için önemli bir besin kaynağıdır.
Kurutulmuş yaprak ve çiçeklerinin burundan çekilerek aksırtıcı olarak kullanılmıştır. Yerli Amerikalılar bunu, vücuttan kötü ruhları kovmak ve soğuk algınlığını atmak için yaparlardı. Bu nedenle hapşırık otu adıyla bilinmektedirler. Demlenerek bağırsak parazitlerini düşürmek için içilmiştir. Demlenmiş yaprakları müshil etkilidir. Gövdelerinden elde edilen su ateş tedavisinde kullanılmıştır.
Geviş getiren hayvanlar için zehirlidir. Temas halinde, hassas kişilerde dermatite neden olabilir.
Böcek öldürücü özelliklere sahip olan helenalin içermektedir. Dolayısıyla balıklar için de zehirlidir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins Helen‘e adanmıştır. Öte yandan Helen’in bitkisi gerçekte Inula helenium‘dur ve bu isim post-hoc’tur. Helenium kelimesi epitet olarak kullanıldığı için, isim Inula cinsini andıran bu cins için saklanmıştır. Epitet Latince sonbahar demektir ve türün güz aylarında çiçek açmasına dikkat çekmektedir.
50 ila 130 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde çoğunlukla tek adet, uca yakın dallı, güçlü biçimde kanatlı ve seyrek ila yoğun biçimde tüylüdür. Yapraklar tüylü ya da zaman zaman çıplaktır.
Taban yaprakları mızraksı, ters mızraksı ya da ters yumurtamsı, düz veya loblu kenarlı olup çiçek zamanı kurumuş olurlar. Alt ve orta yapraklar ters yumurtamsı ila ters mızraksı ve dişli ya da düz kenarlıdır. Üst yapraklar ters mızraksı ila mızraksı ve düz veya dişli kenarlıdır.
Kömeçler 5 ila 70 adettir. Kömeç sapı 3 ila 10 cm uzunluğunda ve tüylüdür. İnvolukrum küresel, 8 ila 20 mm uzunluğunda ve 8 ila 23 mm genişliğindedir. Filariler tüylüdür. Dilsi çiçekler 8 ila 21 adet, dişi, verimli, sarı renkli, 1 ila 2,3 cm uzunluğunda ve 4 ila 10 mm genişliğindedir. Disk çiçekler 200 ila 400 adet, sarı ila sarı kahverengi ve 5 lobludur. Kapçık 1 ila 2 mm uzunluğunda ve tüylüdür. Sorguç 5 ila 7 adet pulludur. Dilimizde güz andızı adıyla bilinmektedir.