Tanımı
Gentiana (Gentiyan) çok ya da nadiren tek ve iki yıllık otlardan oluşan bir cinstir. Kazık kök lifli birincil kökler ve ikincil kökcüklere sahiptir. Gövdeler yükselici ila dik, şeritli ya da köşeli ve çok yıllık bireylerde zaman zaman hem çiçekli hem de vejetatiftir. Yapraklar karşılıklı, nadiren halkavi dizilişli ve zaman zaman tabanda rozet yapmaktadırlar. Çiçek durumu terminal ya da koltuklarda, 1 ila çok sayıda çiçekten oluşan talkımlar halinde ve zaman zaman terminal kümeler ve/veya koltuklarda halkavidir. Çiçekler genellikle 4 ya da 5 parçalıdır. Çanak lobları ipliksi ila yumurtamsı, derince bölünmüş ve belirgin bir orta damarlıdır. Taç tüpsü, tabakası, ters konik ya da testimsi, tüp genellikle loblardan daha uzun ve menekşe tonlarında, sarı ya da krem renklidir.
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Gentianales (Gentiyan takımı)
- Gentianaceae (Gentiyangiller)
Gentiana Tourn. ex L.
Ercikler taç tüpüne içkin, iplikçikler tabanda kanatlı ve başçıklar serbest ya da nadiren süreklidir. Yumurtalık tabanında 5 ila 10 adet beze bulunmaktadır. Boyuncuk genellikle kısa, şeritsi, nadiren uzun, ipliksi, tepecik lobları serbest ya da bitişik, kıvrık, genellikle dikdörtgensi ila şeritsi ve nadiren genişlemiş ve yuvarlaktır. Kapsül silindirik ila elipsoit, kanatlı ya da kanatsız ve çok sayıda tohumludur. Tohumlar kanatlı ya da kanatsızdır. Cins dünyanın büyük bölümünde yayılış göstermektedir.🔗 Cinse bağlı çok sayıda süs bitkisi mevcuttur. Gentiana lutea tıbbi değeri nedeniyle hayli popüler bir bitkidir.
Etimoloji
Cins adını, M.Ö. 181-168 yılları arasında hüküm sürmüş son İlirya kralı Gentius’tan almaktadır. M.Ö. 168 yılında Roma praetoru Lucius Anicius Gallus tarafından mağlup edilmiş ve esir alınarak Roma’da hapsedilmiştir. Gentius, bitkinin tonik özelliklerini ilk keşfedendir. Cins ve kralın bağlantısı 2000 leklik Arnavutluk banknotunda da kendini gösterir. Banknotun bir yüzünde Gentius portresi varken, diğer yüzünde bir Gentiana türü vardır. Türkçe yaygın adı olan gentiyan, cinsin bilimsel adından türetilmiştir.
Kocaeli’ndeki türler
-
Gentiana asclepiadea (Sütlü güşad)
Gentiana asclepiadea (Sütlü güşad) yüksek rakımlarda görülen ve yaz ortasından güz başına kadar çiçek açan sağlam yapılı bir bitkidir.
Leave a Comment