Tanımı
10 ila 200 cm büyüyüp 1 metre genişliğe ulaşabilen bir bitkidir. Gövde zaman zaman tabanda odunsu, yatık ila dik, hafifçe tüylü ve dallıdır. Yapraklar 9 ila 50 mm uzunluğunda ve 4 ila 15 mm genişliğinde, almaşlı dizilişli, basit, neredeyse sapsız, tüysüz ve mızraksı ya da ters mızraksıdır. Yapraklar, çanak ve meyve çıplak ila yoğun biçimde ipeksi ülgerlidir. Çiçekler altın sarısı renkli ve bırahte koltuklarında tek ya da bileşik salkımlar halindedir. Bırahte yapraksı, çiçek sapı 1 ila 2 mm uzunluğunda ve ikincil bırahteler 1 mm uzunluğundadır. Çanak 3 ila 7 mm uzunluğundadır. Taç çıplak, bayrakçık 8 ila 15 mm uzunluğunda ve genişçe yumurtamsıdır. Meyve darca dikdörtgensi ve birkaç tohumludur. Dilimizde boyacı katırtırnağı adı ile bilinmektedir.
Gözlem bilgileri
Bitki doğal olarak Avrupa ile Kazakistan arasında kalan bölgede yayılış gösterir ancak süs bitkisi değeri nedeniyle günümüzde Amerika ve Avustralya kıtalarına da dağılmıştır. Kayalık yamaçlar, maki ve orman açıklıklarında görülen bitki umumiyetle nisan ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.
Harita | Alttürler | Sinonimler | Herbaryum
Etimoloji
Cins adı Latince süpürge anlamına gelir. Cins üyelerinin süpürge yapımında kullanılmasına işaret eder. Kelime ayrıca Keltçe çalı anlamına gelmektedir. Epitet Latince boya için anlamına gelir. Türden boya elde edilmesine işaret eder.
Kullanımı
Tohumlarından kahve yapılır. Tomurcuklarından turşu yapılır. Dallar, yapraklar ve çiçekli dallar, müshil, terletici, idrar söktürücü, kusturucu, uyarıcı ve damar daraltıcıdır. Ayrıca romatizma ve gut tedavisinde kullanılmıştır. Bunun yanında çeşitli cilt sorunlarının tedavisinde başvurulmuştur. Çiçek ve sürgünlerinden sarı boya elde edilir. Plinius, giysileri boyamak için kullanıldığını aktarır.
Fotoğrafları
Genista tinctoria L. | Sp. Pl.: 710 (1753).
Leave a Comment