Nasıl tanırım?
Alt yüzü yoğun beyaz-keçemsi dar yaprakları, uzun yapraksız saplardaki iri sarı-turuncu çiçek başları ve dilsi çiçeklerin tabanındaki belirgin koyu renkli göz lekeleri ayırt edici özelliğidir.
Habitat
Bahçe, mezarlık
Statü
Egzotik
Çiçeklenme
Mayıs – Ağustos
Arazi notu
29 Ekim 2023 • İzmit • 110 m • Mezarlık
Çiçeklerin rengi hayli değişkendir ancak sarı turuncu formu en yaygın görülenidir. İlk donlara kadar açmaya devam eden çiçekler hava karardığında kapanmakta ve kapalı havalarda da tamamen açılmamaktadır.
Kuraklığa dayanıklılığı ve az bakım gerektirmesiyle özellikle kaya bahçeleri ve kuru peyzaj düzenlemelerinde yaygın olarak kullanılmaktadırlar.
Yerli türlerle ışık, alan, nem ve besin maddeleri için rekabet ederek, hassas ekosistemlerde azalan biyoçeşitliliğe ve değişen ekosistem dinamiklerine yol açtığı bilinmektedir. Kocaeli’nde bu bitki mezarlıklar ve toplu konut alanlarında yaygındır ancak doğallaşma eğilimi göstermemektedir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins 1398 – 1475 yılları arasında yaşamış Yunan bilgin Theodorus Gaza‘ya adanmıştır. Özellikle Aristo’nun eserlerini Latinceye tercüme etmesi ile bilinir ve bu özelliği ile Rönesans’ın öncülerinden kabul edilmektedir. Gaza, aynı zamanda bitkibilim için çok önemli bir isim olan Theophrastus’un eserlerini de Latince’ye tercüme etmiştir. Ayrıca gaza kelimesi Latince hazine anlamını da verir. Bu durumda bitkinin gösterişli çiçeklerine işaret ediliyor olması muhtemeldir. Bitkiler treasure flower olarak bilinmektedir. Epitet Latince katı anlamına gelir. Türün yaprak yapısına işaret eder. Özgün tanımda bu “foliis lineari-lanceolatis rigidis subtus argenteis” olarak belirtilmiştir.
Genellikle 50 cm boy ve genişliğe erişebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde tek ya da birkaç adet, 15 ila 30 uzunluğunda ve yatık-yükselicidir. Yapraklar tabanda, çok sayıda, derimsi, 3 ila 11 cm uzunluğunda, 0,4 ila 2,3 cm genişliğinde, mızraksı, kenarları düz ya da zaman zaman loblu ve mavimsi yeşil renklidir.
Çiçek kurulu sapı 10 ila 15 cm uzunluğundadır. Çiçek başları çiçek sapı üzerinde tektir ve 6 ila 8 cm çapa ulaşır. İnvolukrum darca çansı ve 10 mm uzunluğunda ve 8 mm genişliğindedir. Filariler birkaç sıra halinde, dıştakiler kayış biçimli ve içtekiler üçgensidir.
Çiçek tablası peteksi ve zarsıdır. Dilsi çiçekçikler sarı renkli ve şeritsi-ters mızraksıdır. Tüpsü çiçekçikler çok sayıda ve sarı renklidir. Kapçık mekiksi-çomaksı ve 10 ila 12 kabarık çizgilidir. Sorguç iki sıra halindedir. Dilimizde gazanya ve koyun gözü adları ile bilinmektedir.