Tanımı
Genellikle 40 ila 120 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde dik, çıplak ya da seyrek havlıdır. Yapraklar almaşlı dizilişli ve uzun saplıdır. Yaprakçıklar 4 ila 10 arası sayıda çift halde, 1,5 ila 5 cm uzunluğunda, 4 ila 15 mm genişliğinde, eliptik ila mızraksı ve kulakçıklar ok başlıdır. Çiçek durumu 30 ila 50 arası sayıda çiçek bulundurur ve 7 ila 10 cm uzunluğundadır. Taç çok simetrili, beyaz ila mor arası ve mavi damarlı, 10 ila 15 mm uzunluğundadır. 5 taç yaprak görülür. Çanak beş lobludur. 10 ercik görülür. Meyve 2 ila 5 cm uzunluğunda ve 2 ila 10 arası tohum bulundurur. Dilimizde keçi sedefi adı ile bilinmektedir.
Gözlem bilgileri
Bitki doğal olarak Avrupa ile Afganistan arasındaki bölgede yayılış gösterir ancak günümüzde dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır. Orman açıklıkları, sulak alanların kenarı ve çalılık alanlarda görülen bitki umumiyetle haziran ve eylül ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1100 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.
Harita | Sinonimler | Herbaryum
Etimoloji
Cins adı Latince süt getirici anlamına gelir ve bu bağlamda cinsin hayvanlarda süt arttırıcı olarak kullanılmasına işaret eder. Türkçe kaynaklarda bitkiden sultani yonca olarak bahsediliyor. Güncel keçisedefi adı ise bitkinin Avrupa dillerindeki karşılığında tercüme edilmiş gibi gözüküyor. Örneğin İngilizcede bitki goat’s rue olarak bilinmektedir. Bitki ortaçağda Ruta capraria olarak bilinirdi, bu da tam olarak keçi sedefi demektir. Epitet Latince tedavi edici anlamına gelir ve açık bir şekilde türün geleneksel olarak tıbbi amaçlarla kullanılmasına dikkat çekmektedir. Bu terim, bitkinin özellikle tıbbi amaçlarla kullanılması nedeniyle aktar, eczane, hastane, vb. yerlerde satılmasını vurgulamaktadır.
Kullanımı
Yaprakları ıspanak gibi pişirilerek tüketilmektedir. Hayvancılıkta süt artırıcı olarak kullanılmaktadır. Birkaç rapora göre ise otçul hayvanlar için zehirlidir. El ve ayak banyolarında kullanılmıştır. Diyabet belirtilerini hafifletici etkileri vardır. İnsülin direncini azaltarak kan şekerini düşürür. Sindirim sistemi üzerinde olumlu etkileri vardır. Ayrıca ateş düşürücüdür. Geçmişte veba, ateş ve bulaşıcı hastalıkların tedavisinde kullanılmıştır. Bunun yanında yaprak ve çiçekleri terlemeyi arttırıcı, idrar söktürücü, süt arttırıcı ve hipoglisemiktir.
Fotoğrafları
Galega officinalis L. | Sp. Pl.: 714 (1753).
Leave a Comment