Tanımı
Sağlam yapılı tek yıllık bir bitkidir. Gövdeler tırmanıcı olup 1 metreye kadar uzamaktadır. Yapraklar derin teleksidir. Çiçek durumu sıkı, yaklaşık 20 çiçekli ve uzun bir sap üzerindedir. Bırahteler şeritsi mızraksı ve meyve zamanı meyve sapından hafifçe kısadır. Çiçek sapı meyve zamanı sert biçimde kıvrılmaktadır. Çanak yapraklar 4 ila 6 mm uzunluğunda, 2,5 ila 3 mm genişliğinde, yumurtamsı ve tabana doğru dişlidir. Taç 1 ila 1,2 cm uzunluğunda ve krem ya da beyaz renkli olup mor uçludur. Meyve küresel, hafifçe sıkıştırılmış, 2 ila 2,3 mm uzunluğunda, 1,8 ila 2,3 mm genişliğinde, pürüzsüz ya da hafifçe buruşuk ve belirgin bir etli boyuna sahiptir. Dilimizde keçi şahteresi adı ile bilinmektedir. Öte yandan keçi adlandırması hatalıdır. Bitkinin bilimsel adındaki capreolatus küçük keçi anlamına da gelmekle birlikte burada kastedilen bitkinin sülüklere sahip olmasıdır. Elbette bu terimde keçilerin bitkilerin taze sürgünlerini tüketmeleri ile ilgili bir analoji de söz konusudur.
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Ranunculales (Düğünçiçeği takımı)
- Papaveraceae (Gelincikgiller)
- Fumaria (Şahtere)
Fumaria capreolata L.
Gözlem bilgileri
Fumaria capreolata doğal olarak Batı Avrupa ve Akdeniz havzasında yayılış gösterir.🔗 Ancak günümüzde dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır. Tarlalar, yol kenarı ve tahrip edilmiş arazilerde görülmektedir. Umumiyetle nisan ve haziran ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 300 metreye kadar olan rakımlarda Karamürsel ilçesinde gözlemlemek mümkündür.
Etimoloji
Cins adı Latince duman anlamına gelir. Cinsin çiçeklerin yarı saydam renklenmesine atıftır. Özellikle sabah saatlerinde toprağın üzerinden duman çıkıyormuş görünümü sergilerler. Ayrıca cinse bağlı Fumaria officinalis’in dumanı çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde kullanılmıştır. Yine başka bir etimolojik bağıntı olarak, bitkilerin göze uygulandığında dumana maruz kalan gözlerde olduğu gibi gözlerin yaşarmasına neden olması gösterilebilir. Daha düşük bir ihtimal olsa da son olarak şu bilgiyi de verelim: Avrupa’da kahinler yer altı ruhlarını çağırmak için ateşe bitkinin saplarını atardı. Cinsin Türkçe adı olan şahtere Farsça orijinlidir ve hükümdar teresi (شاهترج) anlamına gelir. Bitki Arapça kaynaklarda zaman zaman hükümdar baklası (بقلة الملك) olarak anılır. Cinsin Türkçe adı ise bey börkü idi. Epitet Latince sülüklü anlamına gelir. Açık bir şekilde türün tırmanıcı karakterine işaret etmektedir. Sülük (cirrhus) bir bitkibilim terimi olup bitkilerin tırmanmasını sağlayan ipliksi organların varlığına işaret etmektedir. Özgün tanımda bu “Foliola extrema in cirrhos transeunt” olarak belirtilmiştir.
Kullanımı
İltihap giderici, analjezik ve gastrointestinal faydaları nedeniyle kullanılmıştır. Kolit, artrit tedavisi ve ağrı azaltmada başvurulmuştur. Ayrıca antioksidan ve karaciğer koruyucu özellikleriyle de bilinmektedir.
Fotoğrafları
Leave a Comment