Filipendula vulgaris (Çayır melikesi)

Tanımı

Genellikle 30 ila 50 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde dik, tüysüz ve üç yapraklıdır. Taç çok simetrili, kremsi beyaz ve hafifçe kırmızımsı, 10 ila 15 mm genişliğinde, taç yapraklar beş ila altı arası sayıda ve 6 ila 8 mm uzunluğundadır. Çanak beş ila altı arası lobludur. Çok sayıda ercik vardır. Çiçekler kokulu değildir. Yapraklar tabanda rozet oluşturur, gövdede ise almaşlı dizilişlidir. Yaprak ayası teleksi loblu, 15 ila 30 arası çift ve ayrıca terminal yaprakçıklıdır. Yaprakçıklar büyük dişli ve sığ loblu, tüysüz, hafif kokuludur. Dilimizde çayır melikesi adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Filipendula vulgaris doğal olarak Avrasya ve Kuzey Afrika’da yayılış gösterir. Ancak günümüzde Avustralya ve Amerika’ya da dağılmıştır. Çayırlarda görülen bitki umumiyetle mayıs ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca asılı iplikler anlamına gelir ve bu bağlamda kök yumrularında görülen ip benzeri yapılarına işaret etmektedir. Epitet Latince yaygın anlamına gelir ve açık bir şekilde türün Filipendula ulmaria’ya (Çayır kraliçesi) göre daha geniş yayılışa sahip olmasına dikkat çekmektedir.

Kullanımı

Yumrulu kökleri ve genç yaprakları çiğ ya da pişirilerek tüketilmiştir. Yapraklar salata ve çorbalara eklenmiştir. Kök parazit düşürücü ve taş dağıtıcıdır. Epilepsi, böbrek ve mesane taşları, genital akıntı ve bağırsak solucanlarının tedavisinde kullanılır.

Bir karış uzunluğunda, kalın gövdeli, havuç benzeri yaprakları olan ve beyaz çiçekli bir bitkidir. Meyvesi Atriplex’e benzer ve kökü çok sayıda yuvarlak baş bulundurur. Kayalıklarda yetişir. Meyve, gövde ve yaprakları, şarap ve balla karıştırılarak içirilirse doğum sonrası kalıntılarını atar. Ayrıca kökü şarapla birlikte içilirse idrar güçlüğüne iyi gelir. DI 3-120.