Echinops ritro (Topuz)

Tanımı

Genellikle 20 ila 60 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde genellikle birkaç adet, çok dallı, ince, yoğun beyaz tüylüdür. Yapraklar derimsi, abaksiyal yüzeyde beyazımsı ila grimsi, yoğun biçimde ağsı ila yünlü, adaksiyal yüzeyde yeşil renkli ve çıplak ya da seyrek biçimde ağsıdır. Yaprak ayası eliptik, ters mızraksı ya da şeritsi eliptik, 8 ila 20 cm uzunluğunda, 2 ila 8 cm genişliğindedir. Taban ve alt gövde yaprakları saplıdır. Orta ve üst gövde yaprakları benzer ancak sapsızdır. Çok sayıda çiçek başı görülür. 2,5 ila 4,5 cm uzunluğunda mavi renkli çiçekler görülür. Filariler 16 ila 33 adet ve çıplaktır. Taç açık ya da koyu mavi renklidir. Kapçık 6 mm uzunluğunda ve tüyleri kahverengidir. Sorguç pulları şeritsi ve 1,2 mm uzunluğundadır. Erozyon kontrolünde kullanılmıştır. Kökü iltihap giderici ve süt arttırıcıdır. Ayrıca emziren annelerde meme şişkinliği hallerinde başvurulmuştur. Dilimizde topuz ve mavi dünya adları ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Echinops ritro doğal olarak Avrupa ve Batı Asya’da yayılış gösterir ancak günümüzde Amerika kıtasına da dağılmıştır. Kayalık bölgeler, tarlalar ve çalılıklarda görülen bitki umumiyetle temmuz ve ekim ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Alttürler | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca kirpi kafalı anlamına gelir ve bu bağlamda cinsin küresel çiçek başlarına işaret eder. Epitet Latince geriye dönük anlamına gelir. İsim, Echinops türlerini tanımlamak için geleneksel olarak kullanılmıştır. İkili adlandırma öncesi adı “Ritro floribus caeruleis”tir.