Dipsacus laciniatus (Fesçitarağı)

Tanımı

Genellikle 2 ila 3 metre büyüyebilen iki yıllık bir bitkidir. Dik ve dallı gövde dikenli ve içi boştur. Yapraklar karşılıklı dizilişli, her bir yaprak çifti gövdeye sarılı bir kupa biçimindedir. Böylece burada su toplanır. Gövde yaprakları tabanda bitişiktir. Tür monokarpiktir, yani ölmeden hemen önce çiçek açar. Çiçekle durumu silindirik ila yumurta biçimli, 4 ila 6 cm uzunluğunda, 3 ila 4 cm genişliğinde ve uzun bırahteler görülmektedir. Burada bin beş yüz kadar beyaz ya da soluk pembe renkli çiçek görülebilir. Her bir çiçek bir gün boyunca kalır. Çiçekler önce ortada, sonra yukarıda ve aşağıda görülür. Meyve kapçık formundadır ve 1 cm uzunluğundadır. Dipsacus fullonum‘dan çiçek rengi ve yaprak biçimi ile ayrılır. Çiçekler beyaz renklidir ve yapraklar derin kesiklidir. Dilimizde fesçi tarağı (Çiçekleri kurutulup tarak olarak kullanılmıştır), çiğ, çobantarağı, karağan, pukiç, tarak otu ve eşek kengeri adları ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Dipsacus laciniatus doğal olarak Avrupa ve Asya’da yayılış gösterir. Ancak günümüzde dünyanın büyük bölümüne istilacı tür olarak dağılmıştır. Tarlalar, yol kenarı ve sulak alanların civarında görülen bitki umumiyetle temmuz ve eylül ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca su toplayan anlamına gelir ve bu bağlamda gövde yapraklarının tabanlarında su toplanmasına dikkat çekmektedir. Fincan benzeri yapıda, yağmur suyu toplanır ve bazı özsuyu emen böcekleri bu sayede kendinden uzak tutar. Bitkinin bu böceklerden beslendiğine (etçil olduğuna) dair bir kanıt yoktur. Cinsin Türkçe yaygın adı olan fesçitarağı büyük ihtimalle kurumuş çiçek başlarının kumaş üzerindeki tüyü toplamak için kullanılmasına işaret eder. Epitet Latince derin kesikli anlamına gelir. Türün yaprak biçimine işaret eder. Bu terim bitkinin bir parçasının derin dar loblara ayrılmasını imlemektedir.