Dianthus leptopetalus (Gece karanfili)

Tanımı

Genellikle 60 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde diktir. Seyrek dallıdır. Tohumlar kalkan biçimlidir. Taç yaprak kolu şeritsi dikdörtgensi, üst bölümü beyazımsı, üst bölümü sarımsıdır. Dianthus pallens ile yakındır ve ondan taç yaprak ayasının şeritsi dikdörtgensi, üst bölümde beyazımsı, alt bölümde sarımsı olması ile ayırt edilir. Dilimizde gece karanfili adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Dianthus leptopetalus doğal olarak Balkanlar ile Sibirya arasında kalan bölgede yayılış gösterir. Kayalık bölgeler, yol kenarı ya da makiliklerde görülmektedir. Umumiyetle haziran ve ağustos ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi 100 ila 1600 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca tanrının çiçeği anlamına gelir. İlk defa Theophrastus tarafından (diosanthos / διόσανθος) kullanılmıştır. Cins Antik Yunan tanrısı Zeus’a adanmıştır. Jüpiter, Hellen mitolojisindeki Zeus’un karşılığıdır. Cennetin ve yeryüzünün efendisi olarak kabul edilen Jüpiter; tanrıların ve insanların babası, hayatın efendisi, doğa kanunlarının kişiselleştiği varlık ve hava olaylarının tanrısıdır. Zeus ile Jüpiter arasındaki en önemli fark; Zeus’un zaman zaman insanların arasında tebdil-i kıyafet dolaşmasına rağmen, Jüpiter’in hiçbir zaman yeryüzüne inmemesidir. Roma Uygarlığı’nda karanfil, Jüpiter’in bitkisi olarak kabul edilirdi. En erken dönemde yapılan taçlar, karanfil çiçeklerinden oluşurdu.

Cinsin Türkçe adı olan karanfil yaygın bir kullanıma sahiptir. Ancak hiç biri bu cins için değildir. Kullanımı bilinen türler; Syzygium aromaticum, Clinopodium nepeta ve Ocimum × africanum’dur. Kelime, Syzygium aromaticum’un yayılış alanı olan Güneydoğu Asya orijinlidir. Bitkinin önceki adı Caryophyllus aromaticus’tur ve cins adı olan caryophyllus karanfil ile benzer kokuya sahip olan Dianthus caryophyllus için de kullanılmıştır. Buna göre, karışıklığın kaynağı da bu olsa gerektir. Epitet Antik Yunanca ince taç yapraklı anlamına gelir. Bu bağlamda türün taç yaprak yapısına işaret eder. Özgün tanımda bu “petalis lanceolatis integerrimis” (taç yapraklar tamamen mızraksı) olarak belirtilmiştir. Peter Hadland Davis bitkinin çiçeklerini gece açtığını yazıyor ve gece karanfili adı da buna işaret ediyor olmalı. Bununla birlikte arazide gün ışığında gördüğümüz tüm bireylerin çiçekleri tamamen açıktı.