Tanımı
Dianthus (Karanfil) tek, iki ya da çok yıllık otlardan oluşan bir cinstir. Türler genellikle otsudur. Kazık kök sağlam yapılı ve rizom eğer varsa ince ya da kalındır. Gövde dik ya da yükselici, basit ya da dallı ve silindirik ya da köşelidir. Yapraklar karşılıklı dizilişli, basit, şeritsi ve paralel damarlıdır. Çiçekler beş taç yapraklı, genellikle pembe tonlarında, tek ya da salkım ya da başcıklı gruplar halindedir. Çiçek sapı meyve zamanı diktir. Çanak yapraklar bitişiktir. Taç yapraklar sıklıkla pembe ya da kırmızı, zaman zaman beyaz ya da mor ve bazen benekli ya da merkez koyu renkli ve pençelidir. Ercik 10 adettir. Kapsül yumurtamsı ya da silindirik olup 4 tırtık tarafından açılmaktadır. Tohum kapsül başına 40 ila 100 adet, siyahımsı kahverengi ve kalkan biçimlidir. Cins Afrika ve Avrasya’da yayılış gösterir ancak günümüzde dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır.🔗
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Caryophyllales (Karanfil takımı)
- Caryophyllaceae (Karanfilgiller)
Dianthus L.
Etimoloji
Cins adı Antik Yunanca tanrının çiçeği anlamına gelir, ilk defa Theophrastus tarafından (diosanthos / διόσανθος) kullanılmıştır. Cins Antik Yunan tanrısı Zeus’a adanmıştır. Jüpiter, Hellen mitolojisindeki Zeus’un karşılığıdır. Cennetin ve yeryüzünün efendisi olarak kabul edilen Jüpiter; tanrıların ve insanların babası, hayatın efendisi, doğa kanunlarının kişiselleştiği varlık ve hava olaylarının tanrısıdır. Zeus ile Jüpiter arasındaki en önemli fark; Zeus’un zaman zaman insanların arasında tebdil-i kıyafet dolaşmasına rağmen, Jüpiter’in hiçbir zaman yeryüzüne inmemesidir. Roma Uygarlığı’nda karanfil, Jüpiter’in bitkisi olarak kabul edilirdi ve en erken dönemde yapılan taçlar, karanfil çiçeklerinden oluşurdu.
Cinsin Türkçe adı olan karanfil yaygın bir kullanıma sahiptir ancak hiç biri bu cins için değildir. Kullanımı bilinen türler; Syzygium aromaticum, Clinopodium nepeta ve Ocimum × africanum’dur. Kelime, Syzygium aromaticum’un yayılış alanı olan Güneydoğu Asya orijinlidir. Bitkinin önceki adı Caryophyllus aromaticus’tur ve cins adı olan caryophyllus, karanfil ile benzer kokuya sahip olan Dianthus caryophyllus için de kullanılmıştır. Buna göre, karışıklığın kaynağı da bu olsa gerektir.
Hristiyan teolojisinde İsa çarmıha gerilirken ağlayan annesi Meryem’in gözyaşlarından karanfil çiçeklerinin çıktığına inanılır. Antik Yunanda karanfil çiçeklerinden yapılan taçlar dinsel törenlerde takılırdı. Tanrıça Diana bir çobana aşık olur ancak aşkı karşılıksız kalır. Bunun üzerine gözlerini çıkararak toprağa atar ve ilk karanfil çiçeği böyle çıkar. Bitki aşkın coşkusunu simgeler.
Kocaeli’ndeki türler
-

Dianthus armeria (Tüylü karanfil)
Dianthus armeria (Tüylü karanfil) genelde ormanlık alanlarda görülen ve yaz aylarında çiçek açan bir bitkidir.
-

Dianthus barbatus (Hüsnüyusuf)
Dianthus barbatus (Hüsnüyusuf) Kocaeli’de özellikle bahçelere ve mezarlara dikilen oldukça popüler bir süs bitkisidir.
-

Dianthus capitatus (Baş karanfil)
Dianthus capitatus (Baş karanfil) genelde kumlu alanlarda yetişen ve yaz aylarında çiçek açan bir bitkidir.
-

Dianthus carmelitarum (Samsu)
Dianthus carmelitarum (Samsu) genelde çalılık alanlarda görülen ve yaz aylarında çiçek açan ülkemize özgü bir bitkidir.
-

Dianthus carthusianorum (Dağ karanfili)
Dianthus carthusianorum (Dağ karanfili) genelde yamaçlarda görülen ve yaz başından güz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Dianthus caryophyllus (Karanfil)
Dianthus caryophyllus (Karanfil) hem kültürel amaçlarla hem de süs bitkisi olarak binlerce yıldır yetiştirilen bir bitkidir.
-

Dianthus chinensis (Çin karanfili)
Dianthus chinensis (Çin karanfili) çok sayıda kültivarı ve değişik renk formları bulunan oldukça meşhur bir süs bitkisidir.
-

Dianthus cruentus (Güzel karanfil)
Dianthus cruentus (Güzel karanfil) genelde orman sınırlarında görülen ve bahar sonundan güz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Dianthus diffusus (Nare)
Dianthus diffusus (Nare) genelde çalılıklar ile çayırlarda görülen ve yaz başından güz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Dianthus giganteus (Deve karanfili)
Dianthus giganteus (Deve karanfili) genelde kayalık bölgelerde görülen ve yaz başından güz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Dianthus gratianopolitanus (Çim karanfili)
Dianthus gratianopolitanus (Çim karanfili) özellikle kaya bahçeleri için yetiştirilen popüler bir süs bitkisidir.
-

Dianthus leptopetalus (Gece karanfili)
Dianthus leptopetalus (Gece karanfili) genelde makilik alanlarda görülen ve yaz aylarında çiçek açan bir bitkidir.
-

Dianthus nudiflorus (Tığotu)
Dianthus nudiflorus (Tığotu) genelde çalılık alanlarda görülen ve bahar sonundan yaz sonuna kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Dianthus pinifolius (Keçi karanfili)
Dianthus pinifolius (Keçi karanfili) genelde makilik alanlarda görülen ve bahar sonundan yaz ortasına kadar çiçek açan bir bitkidir.




Leave a Comment