Nasıl tanırım?
İkincil bırahtelerin 10 adetten az ve yaprakların 1 santimetreden geniş olması ayırt edici özelliğidir. Türkiye’nin doğal bitkisi olmakla birlikte Kocaeli’nin yerlisi değildir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Yol kenarı, bahçe, mezarlık
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Nisan – Haziran
Arazi notu
20 Mayıs 2023 • İzmit • 110 m • Mezarlık
Cinsin Türkçe adı olan karanfil yaygın bir kullanıma sahiptir. Ancak hiç biri bu cins için değildir. Kullanımı bilinen türler; Syzygium aromaticum, Clinopodium nepeta ve Ocimum × africanum’dur. Kelime, Syzygium aromaticum’un yayılış alanı olan Güneydoğu Asya orijinlidir. Bitkinin önceki adı Caryophyllus aromaticus’tur ve cins adı olan caryophyllus karanfil ile benzer kokuya sahip olan Dianthus caryophyllus için de kullanılmıştır. Buna göre, karışıklığın kaynağı da bu olsa gerektir.
Çiçekleri çeşitli gıdalarda çeşni olarak kullanılır. Çiçeklerinden şurup yapılır.
Bitki için önerilen hüsnüyusuf adı olasılıkla İngilizcedeki sweet william karşılığından gelmektedir. Bizdeki Yusuf’un kim olduğu bellidir ancak İngilizcedeki William’ın kimliği tartışmalıdır. Aslında şunu demek çok mümkün: Bizde nasıl Yusuf ideal erkek imajının bir karşılığı ise, İngilizler kültüründe de William, ideal genç erkeği temsil etmektedir.
İçerdiği saponinler nedeniyle tüketim konusunda dikkatli olunması ve uzman görüşü alınması önerilir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca tanrının çiçeği anlamına gelir. İlk defa Theophrastus tarafından (diosanthos / διόσανθος) kullanılmıştır. Cins Antik Yunan tanrısı Zeus’a adanmıştır. Epitet Latince sakallı anlamına gelir. Türün çiçeklerinin sakallı olmasına işaret eder. Bu terim, bitkinin belirli bir parçasında tutam, leke veya çizgi halinde kıl bulunmasına işaret etmektedir.
Küme halinde bir bitkidir. Gövde dik, basit, 10 ila 70 cm uzunluğunda ve çıplaktır. Yaprak kılıfı 3 ila 6 mm uzunluğundadır. Yaprak ayası mızraksı ila yumurtamsı, 2,5 ila 10 cm uzunluğunda, yeşil renkli ve kenarları kirpiklidir. Çiçek kurulu genellikle sıkı biçimde dizilmiş 5 ila 20 çiçekten oluşan bir top baş halindedir ancak nadiren tek çiçek de görülebilir.
Bırahte mızraksı, çanak ile aynı uzunlukta ya da daha uzun, otsu ve sivri uçludur. İkincil bırahte 4 ya da 6 adet, yeşil renkli, yumurtamsı ve otsudur. Çiçek sapı 0,1 ila 2 mm uzunluğundadır. Çiçekler neredeyse sapsızdır. Çanak 40 damarlı ve çıplaktır.
Taç yapraklar mor, kırmızı, beyaz benekli ya da pembe ya da koyu merkezli beyaz renkli, sakallı ve 4 ila 10 mm uzunluğundadır. Kapsül 10 ila 13 mm uzunluğunda ve çanak ile aynı uzunluktadır. Dilimizde hüsnüyusuf adı ile bilinmektedir.