Nasıl tanırım?
Kapsülün dikenli, dik, yumurtamsı, kısa havlı ve tacın tek olması olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Bozulmuş arazi, çayır, yol kenarı
Statü
Doğallaşmış
Çiçeklenme
Mayıs – Kasım
Arazi notu
25 Ağustos 2022 • İzmit • 55 m • Göl kenarı
Bitkinin bu kadar çok Türkçe adının olması büyük olasılıkla Hyoscyamus ve Solanum cinslerine ait isimlerin zamanla bu bitkiye geçmiş olması ile ilgilidir. İstilacı olan bu bitki oldukça yaygındır ve böylece yerel bellekteki isimlere sahip çıkmıştır. Ayrıca tatala, tatula, tatüle, datula gibi varyantların tamamı, matula (मातुल) adıyla bilinen Solanum virginianum‘un adıdır. Bitkinin meyvesi, bu bitkinin meyvesine benzer. İşin ilginci, modern Ayurvedik metinler de matula adını Datura türleri için kullanmaktadır. Bunu şunun için açıkladım: Klasik metinlerde geçen tatula bitkisini Datura ile eşleştirip tedavi amaçlı kullanmak ciddi sorunlara yol açabilir.
Georgia O’Keeffe”, New Mexico çöllerinde yetişen bembeyaz Datura çiçeklerine hayrandı. Onun 1932 yılında tuvale aktardığınin’nin Jimson Weed/White Flower No. 1 adlı tablosu, 2014 yılında bir açık artırmada 44.4 milyon dolara satılarak bir kadın sanatçı tarafından satılan en pahalı sanat eseri ünvanını almıştır.
Astım tedavisinde ve ameliyat esnasında analjezik olarak kullanılmıştır. Güçlü bir halusinojendir. Ağrıyı hafifletir ve iyileşmeyi hızlandırır. Parkinson hastalığı, astım, ağız kuruluğu, baş dönmesi, halüsinasyon ve komada başvurulmuştur. Meyvesinin suyu ve kepek ve saç dökülmesinde uygulanmıştır. Ayrıca tohumlarına hemoroit ve egzama vakalarında başvurulmuştur. Bunun yanında astım ve diş ağrısı tedavisinde de kullanılmıştır.
20. yüzyılın ortalarına kadar yapraklarından yapılan sigara şeklindeki ürünler (Asthmador) astım tedavisinde satılırdı. Ancak 1968’de eğlence amaçlı kullanımın yaygınlaşması üzerine FDA bu ürünleri yasakladı.
Tütün tarlalarının kenarlarına ekildiğinde, tütün bitkisine zarar veren bazı güve ve böcek türlerini kendine çeker. Böcekler bu bitkiyi yemeye çalıştıklarında içindeki yoğun alkaloidler yüzünden zehirlenerek ölürler. Çiftçiler için doğal bir pestisittir.
Tıbbi dozun üzerinde kullanılması ölüme neden olur. Zehirlenmenin erken uyarı semptomları cilt kızarması, ağız kuruluğu, taşikardi ve göz bebeği büyümesidir. Yetişkinler için ölümcül doz 100 mg atropin (yaklaşık 15-100 g yaprak veya 15-25 g tohum) civarındadır. Bitki, tarımsal üretim yapılan alanları işgal etmiştir ve erken dönemde kolaylıkla, örneğin ıspanak veya pazı ile karıştırılabilir. Eğer karışık bir biçimde toplanarak pazara götürülürse toplu ölümlere neden olabilir.
Uyuşturucu ve zehirlidir.
1676 yılında Virginia Jamestown’daki İngiliz askerleri, bir isyanı bastırmaya çalışırken yanlışlıkla Datura stramonium yaprakları içeren bir salata yerler. Askerler 11 gün boyunca delirir, havayla savaşır, birbirlerine komik şakalar yapar ve maymun gibi davranırlar.
Topraktaki kurşun, kadmiyum ve arsenik gibi ağır metalleri ve toksik maddeleri kökleriyle emip kendi bünyesinde hapsetme (fitoremediasyon) yeteneğine sahiptir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Sanskritçe delilik anlamına gelir. Cinsin insan üzerindeki anormal etkilerine işaret eder. Epitet etimolojisi açık değildir, boruçiçeğini tanımlamak için ilk defa Ortaçağ’da kullanılmıştır.
Genellikle 100 ila 150 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Kötü kokulu, dik ya da yayılıcı ve kolay dallanan bir bitkidir. Kök uzun, kalın lifli ve beyazdır. Gövde kalın, dik, yapraklı, pürüzsüz ve soluk sarı-yeşildir. Gövde dalları çatallar oluşturur, çatallardan yaprak ve dik çiçekler gelişir. Yapraklar 8 ila 20 cm uzunluğunda, geniş biçimde yumurtamsı, mızraksı ya da baklavamsı, pürüzsüz, tırtıklı ve düzensiz dalgalıdır. Üst yapraklar koyu, alt yapraklar açık yeşildir. Kokulu, trompet biçimli çiçekler 6 ila 9 cm uzunluğunda, kremsi ya da mor renklidir.
Çanak uzun ve boru biçimli, alt bölümde şişik ve keskin dişlidir. Ercikler taç boğazında görülebilmekte, iplikçikler bir bölümlerinde serbest, başçıklar diködrtgensi, sarı, mor kenarlı sarı ya da morumsu renkli ve 4 ila 7 mm uzunluğundadır. Kapsüller dik, küresel ya da yumurtamsı, 4 valf tarafından açılmakta ve 1,5 cm uzunluğundadır.
Tohumlar siyah renkli, 3 ila 4 mm uzunluğunda ve kabuğu buruşuktur. Dilimizde boru çiçeği, abızambak, abuzambak, bostan karanfili, büyü otu, cin otu, kokar ot, kokar otu, sihirbaz otu, şeytan tuzluğu, şeytan elması, şeytan otu, tatala, tatula, tatüle, datula, yeleşik, afyonotu, eşekdikeni, eşekotu, mandacık, mandalak ve deli patpat adları ile bilinmektedir.
Peki bunun içindeki o tanelerden kac adet yemeliyiz, kaç adet yersek sorun olur