Nasıl tanırım?
Gövdenin kömeçlerin altındaki yapraksız bölümünün 1-4 cm uzunluğunda, yaprak bölümlerinin tabanında uzun dikenler ve filarilerin uzun dikenli olması ayırt edici özelliğidir.
Habitat
Bahçe, tarla
Statü
Doğallaşmış
Çiçeklenme
Haziran – Temmuz
Arazi notu
13 Temmuz 2021 • Kandıra • 10 m • Tarla
Çiçekleri, Akdeniz havzasında peynir mayasına alternatif olarak kullanılır. Çiçeklerin içindeki güçlü proteolitik enzimler, sütü mükemmel bir şekilde pıhtılaştırır. Bugün Avrupa’nın en lüks ve tescilli bazı gurme koyun/keçi peynirleri geleneksel olarak sadece enginar çiçeği mayasıyla üretilmektedir.
Antik Roma’da Cynara türleri, elit zenginlerin sofralarını süsleyen çok pahalı bir lüks tüketim maddesiydi. Ancak bitkinin çok güçlü bir afrodizyak olduğuna inanıldığı için, kadınların enginar yemesi uzun süre toplumda hoş karşılanmamış ve hatta bazı dönemlerde yasaklanmıştır.
Tomurcukların çiçek açmadan evvel hasat edilmesi önerilmiştir. Bunlar çiğ ya da pişirilerek tüketilmekte, ayrıca bitki çayı olarak da içilmektedir. Çiçekleri kurutularak peynir mayası olarak kullanılmıştır. Yapraklarından gri boya elde edilmiştir. Karaciğer ve safra kesesi işlevlerini geliştirir. Yapraklar idrar söktürücü, taş düşürücü, sindirim düzenleyici, safra söktürücü, antiromatizmal ve kolesterol seviyesinin artışını önleyicidir. Bunun yanında sarılık, hepatit ve diyabet tedavisinde başvurulmuştur.
Kurutulmuş dikenli çiçek başları kötü ruhları, cadıları ve vampirleri evden uzak tutmak için dış kapılara asılırdı. İnanışa göre, eve girmeye çalışan kötü bir varlık kapıdaki bu karmaşık diken yapısını gördüğünde tek tek telleri saymak zorunda kalır, sayarken vakit kaybeder ve şafak söküp güneş doğana kadar içeri giremezdi.
Bazı kişilerde alerjik reaksiyonlara neden olabileceği rapor edilmiştir.
Bir parça enginar yedikten hemen sonra bir yudum su içerseniz, suyun tadı ağzınıza tatlı gelecektir. Bunun nedeni bitkinin içinde bulunan cynarin adlı özel bir asittir. Cynarin, dilinizdeki tatlı reseptörlerini geçici olarak felç eder. Ardından su içtiğinizde bu madde dilinizden temizlenir, reseptörler aniden uyanır ve beyniniz suyun kendisini aşırı tatlıymış gibi algılar.
Fotoğrafları





Türkiye gözlemleri
Cins adını Aydın ilimizin açıklarındaki Kinaros (Ardıççık) adasından almaktadır ve geleneksel olarak enginar için kullanılmaktadır. Cinsin dilimizdeki adı olan enginar Yunanca ankinar (αγκινάρα) kelimesinden muharreftir. Bir diğer rivayete göre, kardeşi Posedion’u ziyarete giden Zeus, Kinaros adası sahilinde banyo yapan Cynara adlı bir kıza aşık olur. Kızın da karşılık vermesiyle onu tanrıça yaparak Olympos dağına götürür. Ancak bir zaman sonra kız hem kumalık hem de annesini özlemesi nedeniyle Zeus’tan izin almadan ailesini ziyarete gider. Bu davranışı Zeus’u öfkelendirir. Kızı sadece kalbi kalana kadar sıkar. En sonunda kalan kalbi de daha sonra adını alacak adaya atarak onu enginar çiçeğine çevirir. Denilir ki enginar çiçeğinin çevresinde sert ve dikenli yapraklar kalbi çevreleyerek onu korumaktadır.
Halihazırda bazı kaynaklarda Cynara scolymus adı ile geçmektedir. Genellikle 80 ila 150 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Kök etlidir. Gövde çıplak ila yoğun ağsı-kaba tüylüdür.
Taban yaprakları 30 ila 200 cm uzunluğunda, kenarları derince 1 ila 2 teleksi loblu ya da bölünmüş, loblar dikdörtgensi ila mızraksı, kenarları düz ya da kabaca dişli, dişler ve loblar dikenli uçludur. İnvolukrum sıklıkla mor bezeli, 30 ila 15 mm uzunluğunda, 40 ila 150 mm genişliğindedir.
Filariler mızraksı ila genişçe yumurtamsıdır. Taç mavi ila mor ya da nadiren beyaz renkli ve 3 ila 5 cm uzunluğundadır. Kapçık 4 ila 8 mm uzunluğundadır. Sorguç 3 ila 4 cm uzunluğundadır. Cynara cardunculus dilimizde enginar adı ile bilinmektedir.
Epitet Antik Yunanca küçük diken anlamına gelir. Kelime enginarı tanımlamak için de kullanılmıştır.