Cosmos sulphureus (Sülfür kozmos)

Tanımı

Çoğunlukla 30 ila 120 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Yaprak sapı 1 ila 7 cm uzunluğundadır. Yaprak ayası 5 ila 25 cm uzunluğunda, en uçtaki lob 2 ila 5 mm genişliğinde, yaprak kenarı seyrekçe kirpikli ve yaprak ucu sivri çıkıntılıdır. Çiçek kurulu sapı 10 ila 20 cm uzunluğunda, küçük çanak bırahteleri yayılıcı yükselici, şeritsi bizsi, 5 ila 10 mm uzunluğunda ve sivri uçludur. İnvolukrum 6 ila 10 mm çapında, filariler dik, dikdörtgensi mızraksı, 9 ila 18 mm uzunluğunda ve sivri ila yuvarlak uçludur.

Dilsi çiçekler 7 ila 10 adet, sarı ila kırmızı turuncu renkli, ayası ters yumurtamsı, 18 ila 30 mm uzunluğunda, ucu kesik ve minik dişlidir. Disk çiçekleri turuncu-sarı renkli ve 6 ila 7 mm uzunluğundadır. Kapçık siyahımsı olup 1,5 ila 3 cm uzunluğundadır ve sorguç görülmez. Genç sürgünleri çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Çiçeklerinden yünleri boyamak için kullanılan sarı-turuncu renk elde edilmektedir. Kökleri sıtma tedavisinde kullanılmıştır. Bunun yanında güçlü bir iltihap giderici olduğu rapor edilmiştir. Dilimizde sülfür kozmos adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Cosmos sulphureus doğal olarak Güney ve Orta Amerika kıtasında yayılış gösterir. Ancak süs bitkisi değeri nedeniyle dünyanın büyük bölümüne yayılmıştır. Tahrip edilmiş araziler, yol kenarı ve bahçelerde görülmektedir. Umumiyetle temmuz ve eylül ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 1000 metreye kadar olan rakımlarda Körfez ve İzmit ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca dünya anlamına gelir. Cosmos kelimesi bu dilde hem dünyayı hem de dünyanın ahengini belirtir. Cinsin çiçek başları dünyayı ve ahengi simgeler. Epitet Latince sülfür anlamına gelir ve açık bir şekilde türün çiçek rengine işaret eder.