Tanımı
Halihazırda bazı kaynaklarda Securigera securidaca adı ile geçmektedir. Genellikle 10 ila 50 cm. büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Yapraklar teleksi, 5 ila 8 çift kamamsı yaprakçıklıdır. Bırahte dilsi, yaklaşık 1 mm uzunluğunda ve morumsu uçludur. Çiçekler 8 ila 17 mm uzunluğunda ve sarı renklidir. Meyve dik ve şeritsi, 5 ila 10 cm uzunluğunda ve 3 ila 5 mm genişliğindedir. Gagası 1,5 ila 3 cm uzunluğundadır. Dilimizde kanca körigen adı ile bilinmektedir.
Gözlem bilgileri
Coronilla securidaca doğal olarak Kafkasya ile Fransa arasındaki bölgede yayılış gösterir. Yol kenarı, tahrip edilmiş araziler ve nemli bölgelerde görülen bitki umumiyetle nisan ve mayıs ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 900 metreye kadar olan rakımlarda igenelinde gözlemlemek mümkündür.
Harita | Sinonimler | Herbaryum
Etimoloji
Cins adı Latince küçük taç anlamına gelir. Cinsin çiçeklerin taç biçiminde dizilmesine işaret eder. Epitet Latince küçük balta anlamına gelir ve açık bir şekilde türün meyve yapısına dikkat çekmektedir. Özgün tanımda bu “leguminibus falcato gladiatis” olarak belirtilmiştir.
Türk Uygarlığındaki yeri
Andarûsârûn
Andarûsârûn (اندروصارون), bitkinin Antik Yunancadaki karşılığı olan hedusaron (ἡδύσαρον)’dan muharreftir.
Ekili alanlarda yetiştiği, yapraklarının nohûda, meyvelerinin keçi boynuzuna benzediği, tadının acı olduğu belirtilen bitki, mide şikâyetlerinde kullanılmış, cinsel ilişkiden önce tohumları balla karıştırılarak vajinaya konulduğunda hamileliği önlediği kaydedilmiştir.
Yaprakları nohut yapraklarına benzer, tohumu kırmızı olup, iki ucu keskin savaş baltasına benzer, bitki de adını buradan alır. Tadı acıdır ancak içildiğinde sağlığı koruduğu kabul edilmektedir. Panzehirlere eklenmiştir. İlişki öncesi rahim ağzına yerleştirilirse hamile kalınmasını engellediğine inanılır. Arpa ve buğdayın arasında yetişir. DI 3-130.
© Doğan, Hüseyin (2023). Anadolu Türk Uygarlığında Bitkiler (XIII-XV. yy.). Yayımlanmamış Doktora tezi, Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli, s.148-149.
Fotoğrafları
Coronilla securidaca L. | Sp. Pl.: 743 (1753).
Leave a Comment