Nasıl tanırım?
Tırmanıcı çalı formu, çoğunlukla tüysüz yaprakları, kısa dikenleri ve küçük beyaz çiçekleri çevreleyen ince, kâğıtsı parlak mor, pembe veya beyaz brahteleri ile ayırt edilmektedir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Bahçe, duvar, çit
Statü
Egzotik
Çiçeklenme
Haziran – Ekim
Arazi notu
21 Ekim 2020 • İzmit • 10 m • Duvar
Göz alıcı mor, kırmızı, pembe veya beyaz renkli kısımları aslında brahte adı verilen değişime uğramış yapraklardır. Gerçek çiçekler, bu brahtelerin ortasındaki küçük, krem-beyaz renkli ve gösterişsiz tüp şeklindeki yapılardır. Bu türde brahteler genellikle diğer türlere göre daha üçgen şeklindedir.
Yaprak ve bırahteler mide-bağırsak ile solunum rahatsızlıklarını tedavi etmek için kullanılmıştır. Ayrıca yapraklar parazit düşürücü ve iltihap giderici olarak kullanılır.
Brahteleri kaynar suda demlenip içine limon ve bal eklenerek soğuk veya sıcak tüketilen bu çay, öksürük ve boğaz ağrısına karşı kullanılmaktadır.
Gövdelerinde keskin ve sert dikenler barındırır. Bu dikenlerin uçlarında, hassas ciltlerde alerjik reaksiyonlara ve kaşıntıya neden olabilecek bir özsuyu bulunur.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins 12 Kasım 1729 – 31 Ağustos 1811 tarihleri arasında yaşamış Fransız kaşif Louis Antoine de Bougainville’a adanmıştır. Gezilerinde arkadaşı doğa bilimci Philibert Commerson’a eşlik etmiştir. Commerson da gezi esnasında keşfettiği cinse arkadaşının adını vermiştir. Bitkiyi ilk keşfedenin dünyanın çevresini dolaşan ilk kadın olan Jeanne Baret olduğu düşünülür. Normalde kadınların kabul edilmediği yolculuğa erkek kılığına girerek çıkmıştır. Türkçe adı olan begonvil, cins adından türetilmiştir. Epitet Latince çıplak anlamına gelir. Türün yapraklarının tüysüz olmasına işaret eder. Bu terim, bitkinin cins içinde ayırt edici bir parçasının kıl, tüy ya da benzeri bir yapı bulundurmamasını vurgulamaktadır. Özgün tanımda bu “caule fruticoso glabra spinoso” ve “foliis lanceolatis acuminatis glabris” olarak geçer.
Her dem yeşil olup genellikle 3 ila 4 metre uzayabilen bir bitkidir. Gövdeler tüysüz ya da seyrek olup, dikenlidir. Dikenler kancalı, 1 cm uzunluğunda ve hafifçe kavislidir. Yapraklar oval ya da oval mızraksı, 5 ila 13 cm uzunluğunda ve 3 ila 6 cm genişliğindedir. Bırahteler mor renkli, yumurtamsı, damarlı ve sipsivri uçludur.
Çanak yapraklar beş adet, sivri uçlu, 2,5 mm uzunluğunda, tepesi cılız tüylü, alt bölümü sarı ve üst bölümü leylak renklidir. Bunlarla almaşlı dizilişli beş adet, düzensiz ve kaynaşık sarı renkli lob mevcuttur. Taç tüpü yeşilimsi, köşeli, 2 cm uzunluğunda ve seyrekçe tüylüdür. Çiçekler küçük ve beyaz renklidir.
Donlara dayanıklı değildir ancak sağlam yapılı bireyler bir dereceye kadar donları tolere eder. Güneşli bölgeleri ve nemli toprakları tercih eder. Hızlı büyüyen bir türdür ve dikenli yapısı nedeniyle çit bitkisi olarak tercih edilir.