Nasıl tanırım?
İri mor-pembe çiçek başları, belirgin beyaz damarlı ve dikenli yaprakları ile uzun, dallanmayan çiçek sapları ayırt edici özelliğidir. Erken dönemde kolayca Kocaeli’nin yerli devedikeni türleri ile karıştırabilir ancak çiçekli dönemde benzeri yoktur.
Habitat
Bahçe, mezarlık
Statü
Egzotik
Çiçeklenme
Haziran – Temmuz
Arazi notu
12 Temmuz 2026 • İzmit • 110 m • Bahçe
Çoğu bitkinin aksine, çiçek tomurcukları, 1 metreye kadar uzayabilen çiçek sapının üstünden başlayarak aşağıya doğru sırayla açmaktadır.
Tıbbi kullanımına dair bir dizi rapor bulunmakla birlikte tür bazında doğruluğunu teyit edemiyorum.
Bu bitki için Türkçe bir isim mevcut değil. Ben de anavatanındaki yaygın isimlerinden hareketle manda dili adını kullandım.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins, 23 Ocak 1729 – 13 Mart 1812 tarihleri arasında yaşamış Hollandalı ressam ve şair Johannes le Francq van Berkhey’a adanmıştır. Epitet Latince mor anlamına gelir ve türün cins içinde benzersiz olan çiçek rengine dikkat çekmektedir.
Genellikle 30 ila 75 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Kök kalın ve uzun olup kök boğazından yeni sürgünler vermektedir. Gövde dik, sağlam yapılı, oluklu veya omurgalı, genellikle tek, zaman zaman üst bölümde dallı ve ağımsı tüylü iken zamanla çıplaktır. Taban yaprakları eliptik ila dikdörtgensi, 10 ila 45 cm uzunluğunda ve 2 ila 10 cm genişliğinde olup bunlar 90 cm çapında bir rozet oluşturmaktadır. Yaprakların alt yüzeyi beyaz kaba tüylüdür. Gövde yaprakları daha küçük, sapsız veya gövdeyi kavrayıcı ve taban yapraklarına göre daha az parçalıdır. Kömeç gövde ve dalların ucunda tek, gösterişli ve 6 ila 10 cm çapındadır.
Çiçek durumu uzun ve sağlam yapılıdır. İnvolukrum geniş biçimde çansıdır. Filariler çok sıralı, dıştakiler yumurtamsı, sert, yeşil renkli ve uçları dikenli, içtekiler zarımsı kenarlı ve daha uzundur. Çiçek tablası düz ila dış bükey ve paleyalıdır.
Dilsi çiçekler 15 ila 30 adet, verimli, leylak, lavanta veya mor renkli ve üç adet dişlidir. Disk çiçekleri çok sayıda, sarı ila morumsu kahverengi, erselik ve 5 dişlidir. Kapçık dikdörtgensi, 5 ila 8 mm uzunluğunda ve ipeksi tüylüdür. Sorguç çok sıralı ve pürüzlü kıllardan oluşmaktadır. Dilimizde mor mandadili adıyla bilinmektedir.