Nasıl tanırım?
Kümeler oluşturan çok yıllık habitusu, tabandan çıkan yassı ve içi dolu sarımsak kokulu yaprakları, dik yapraksız çiçek sapları ve beyaz, yeşil damarlı çiçeklerden oluşan küresel şemsiyeleri ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Bahçe
Statü
Egzotik
Çiçeklenme
Eylül – Ekim
Arazi notu
03 Eylül 2026 • İzmit • 110 m • Bahçe
Suyu güve kovucudur. Bitki köstebekleri ve böcekleri uzak tutmaktadır. Nektar ve polen bakımından zengindir.
Anavatanı Çin’de 4.000 yıldır kullanıldığı bilinmektedir.
Çin’in Jiaozi mantısının, Kore’nin Mandu’sunun ve Japonya’nın Gyoza’sının iç harcındaki tatlımsı ama sarımsaklı lezzetin sırrı bu bitkidir.
Yapraklar, yumrular ve çiçekler çiğ ya da pişirilerek yenilmektedir. Sarımsak ve frenk soğanı arası bir tada sahiptir ancak uzun süre pişirilirse tadını kaybetmektedir.
Bitkinin tamamı antibakteriyel, kalp sağlığına iyi gelen, arındırıcı, sindirimi kolaylaştırıcı, uyarıcı, mide rahatlatıcı ve tonik özelliklere sahiptir. Böbrek fonksiyonlarını iyileştiren antiemetik bir bitkidir. İdrar kaçırma, böbrek ve mesane zayıflığı tedavisinde dahili olarak kullanılmıştır. Tohumu gaz giderici ve mide rahatlatıcıdır. Yaprakları ve soğanları ısırıklara, kesiklere ve yaralara uygulanmıştır.
Doğrudan bir rapor bulunmasa da bu cinse bağlı türlerin aşırı tüketiminin memelilerde toksik olabilir.
Yaprak ve yumrular belirgin sarımsak kokusuna sahipken çiçekler menekşe benzeri bir koku yaymaktadır. Bitki rahatsız edici koku ile otçulları uzak tutarken, hoş koku ile de tozlayıcıları davet etmektedir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca öğütmek anlamına gelir. Bu bağlamda cinse bağlı sarımsak dişlerinin öğütülerek çeşitli yemeklerde kullanılmasına işaret etmektedir. Bazı kaynaklar ise kelimenin kaçınmak anlamına geldiğini ve bu nedenle sarımsağın rahatsız edici kokusuna dikkat çekildiğini belirtmiştir. Epitet Latince yumrulu anlamına gelir açık bir şekilde türün silindirik yumrulu yapısını vurgulamaktadır.
Soğanları küme halinde ve silindiriktir. Gömlek soluk sarı ila sarımsı kahverengsi ve ağsı yüzeylidir. Yapraklar şeritsi, sıkapadan kısa, 1,5 ila 8 mm genişliğinde, düz, içi dolu ve kenarları pürüzsüzdür. Sıkapa 25 ila 60 cm uzunluğunda, silindirik, genellikle 2 köşeli ve tabanda yaprak kılıfları ile örtülmüştür. Sıpata 2 ya da 3 valfli ve kalıcıdır.
Şemsiye küresel ve gevşek dizilmiş çok sayıda çiçeklidir. Çiçek sapları neredeyse eşit uzunlukta, çiçek örtüsünün 2 ila 4 katı uzunluğunda ve birkaçı tabanda ortak bir bırahte ile kaplıdır. Çiçek örtüsü beyaz renklidir. Bölümleri çoğunlukla yeşil veya sarımsı yeşil orta damarlıdır. Dıştaki bölümler dikdörtgensi yumurtamsı ila dikdörtgensi mızraksı, 4 ila 7 mm uzunluğunda ve 1,8 ila 3 mm genişliğindedir. İçtekiler dikdörtgensi ters yumurtamsı, 4 ila 7 mm uzunluğunda ve 2,1 ila 3,5 mm genişliğindedir.
İplikçikler dar biçimde üçgensi, uzunlukları eşit, tabanda bitişik ve çiçek örtüsü bölümlerine kaynaşıktır. İçtekiler tabanda, dıştakilerden hafifçe daha geniştir. Yumurtalık ters konik küresel ve minik kabarcıklıdır. Dilimizde çin soğanı, asya sarımsağı ve sarımsak soğanı adlarıyla bilinmektedir.