Nasıl tanırım?
Yaprakların az teleksi ila derin teleksi, orta göve yapraklarının dikdörtgensi ila yumurtamsı ve dilsi çiçeklerin sarı renkli olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Bahçe, mezarlık
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Haziran – Temmuz
Arazi notu
11 Temmuz 2026 • Karamürsel • 1 m • Deniz kenarı
Yaprakları ezildiğinde baharatlımsı bir koku yayar ve bu koku, uzun süre kalıcıdır. Bu güçlü koku, bitkinin otçul hayvanlar tarafından yenmesini engelleyen doğal bir savunma mekanizmasıdır. Çiçek başları, kesildikten sonra sarı rengini uzun süre korur ve dağılmadan sapasağlam kalır. Bu özelliği, onu dekoratif amaçlar için eşsiz kılmaktadır.
Bitkinin yaygın adı olan civanperçemi de muhtemelen Aşil ile ilgilidir. Ancak Ortaçağ metinlerde bitkiden yer yer dilberperçemi olarak bahsedildiğini de gördük.
Türkiye’nin doğal bitkisi olmakla birlikte Kocaeli’nin yerlisi değildir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adını efsanevi Aka kahramanı Akhilleus’den (Ἀχιλλεύς) almaktadır. Akhilleus hakkında en detaylı bilgiler Homeros’un İliada adlı eserinde yer almaktadır. Troia Savaşı esnasında Agamemnon ile arasında anlaşmazlık yaşanan Akhilleus, savaş meydanını terk eder ve onun savaşa dâhil olmadığı süre boyunca Akalar savaşta üstünlük kuramaz. Ancak Akhilleus’un en yakın arkadaşı Patroklos’un Hektor tarafından öldürülmesi üzerine Akhilleus tekrar savaş meydanına döner. Savaşın sonlarına doğru Paris’in attığı bir okla topuğundan yaralanır ve bu yara nedeniyle ölür. İliada’nın on ikinci bölümünde, okla yaralanan Eurypylus çevresindekilere “Beni gemiye taşıyın ve yaramın üzerine yara iyileştirici bitkiyi serpin. Bu otun iyileştirici özelliğini Akhilleus’dan öğrendik, o da Sentor Chiron’dan öğrenmişti.” der. Her ne kadar Homeros söz konusu bitkinin hangi bitki olduğu hususunda bilgi vermemiş olsa da Plinius bitkinin Akhilleus’un bitkinin yara iyileştirici etkisini keşfetmesinden sonra achilleos olarak anıldığını kaydeder.
Genellikle 60 ila 100 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövdeler silindirik, küt açılı, geveşk biçimde yaslanıcı cılız tüylü ve tüysüzcedir. Yapraklar yeşil renkli, yoğun biçimde yaslanıcı tüylü ve salgılı beneklidir. Taban ve alt gövde yaprakları dikdörtgensi, 10 ila 20 cm uzunluğunda, 3 ila 7 cm genişliğinde, sapsız veya 5 cm uzunluğa kadar saplı ve 10 ila 15 adet dikdörtgensi ila mızraksı, loblu veya testere dişli kenarlı bölümlerle az teleksidir. Üst gövde yaprakları küçük ve daha az bölünmüştür.
Kömeçler 50 ila 300 adet, yalancı şemsiye 4 ila 10 cm genişliğinde ve çiçek durumu sapı 2 ila 8 mm uzunluğundadır. İnvolukrum ters yumurtamsı ila dikdörtgensi, 3,5 ila 5 mm uzunluğunda ve 2,5 ila 3,5 mm genişliğindedir.
Dış filariler şeritsi kılsı ila şeritsi mızraksı ve sivri uçludur. İç filariler mızraksı, sivri ila küt uçlu, seyrek biçimde tüylü ve salgılı beneklidir. Dilsi çiçekler 2 ila 4 adet, altın sarısı renkli ve 0,7 ila 1 mm uzunluğundadır. Disk çiçekleri 15 ila 30 adettir. Dilimizde kovan çiçeği adı ile bilinmektedir.
Epitet Latince filipendula gibi anlamına gelir. Bitkinin yapraklarının Filipendula vulgaris yapraklarını andırmasına dikkat çekmektedir. Özgün tanımda bu “Achillea lutea, filipendulae folio, flore minimo” cümlesi ile belirtilmiştir.