Nasıl tanırım?
Bitkinin neredeyse çıplak, yapraklarının şeritsi mızraksı ve çimen benzeri olması ayırt edici özelliğidir.
Habitat
Çalılık, yamaç
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Eylül – Kasım
Arazi notu
16 Eylül 2024 • Kandıra • 5 m • Deniz kenarı
Kendi kendine uyumsuz bir türdür. Bu durumda eğer bir popülasyon genetik olarak tek bir klon ise, kendi kendini dölleyememekte ve canlı tohum üretememektedir.
Cinsin Türkçe adı olan galetel bilimsel adından üretilmiş gibi gözükmektedir. Ortaçağ Türkçe metinlerinde bitki altunbaşı olarak geçmektedir. Tür de ilk kez altın saç anlamına gelen Chrysocoma cinsi içinde tanımlanmıştır.
Antikçağ ve Ortaçağ tıp metinlerinde aşağıda yer verdiğimiz kullanımlar bu taksona atanmıştır ancak modern etnobotanik ve farmakolojik araştırmalarda bitkiden bahsedilmemesi bu atamayı şüpheli yapmaktadır.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Latince Galatae’ya anlamına gelir. Mitolojide Acis’in, Tepegöz Polyphemus tarafından kıskançlık nedeniyle öldürülen sevgilisi. Acis, öldürülen sevgilisini bir nehir ruhuna dönüştürmüştür. Acis ise Avrupa ve kuzey Afrika’ya özgü başka bir soğanlı bir bitki cinsine adını vermiştir. Epitet Antik Yunanca sarı keten anlamına gelir. Bitkinin Linum (keten) cinsi ile bir ilgisi yoktur ancak görünen o ki renk ve yaprak biçimi ile bağlantı kurulmuştur. Diğer bağıntı olasılığı ise Linaria (nevruz otu) cinsidir. İkili adlandırma öncesi adı “Linaria, folioso capitula luteo, major”dur. Son olarak türü çoğunlukla, epitetteki linosyris’te de geçen Osyris cinsinin çevresinde gördüğümüzü de ekleyelim.
Genellikle 10 ila 50 cm büyüyebilen bir bitkidir. Yapraklar şeritsi mızraksı ila ters mızraksı, tüysüz, kenarlı sivilceli, üst yüzeyde salgılı çillidir. Taban yaprakları çiçeklenme zamanından önce solar. Orta yapraklar 10 ila 50 mm uzunluğunda ve 1 ila 3 mm genişliğinde, üst bölümdekiler 3 ila 10 mm uzunluğunda ve 1 mm genişliğindedir.
Çiçek başları 3 ila 10 arası yalancı şemsiye halinde ve nadiren tektir. İnvolukrum 1 cm genişliğinde, filariler dikdörtgensi mızraksı, tepede sipsivridir.
Taç 6,5 ila 8 mm uzunluğunda, loblar eliptik mızraksıdır. Kapçık 3 ila 4 mm uzunluğundadır. Sorguç 5 ila 6 mm uzunluğundadır. Dilimizde çalı galateli adı ile bilinmektedir.