Nasıl tanırım?
Kömecin yumurtamsı ila silindirik, üst gövde yapraklarının bitişik, gövde yapraklarının dişli kenarlı ve involukral bırahtelerin şeritsi olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Tarla, sulak alan, yol kenarı
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Temmuz – Eylül
Arazi notu
12 Temmuz 2021 • Karamürsel • 1 m • Deniz kenarı
Cinsin Türkçe yaygın adı olan fesçidikeni büyük ihtimalle kurumuş çiçek başlarının kumaş üzerindeki tüyü toplamak için kullanılmasına işaret etmektedir. Modern makinelerin icadına kadar, yünlü kumaşlara kadife dokusunu vermek Dipsacus türleri kullanılırdı. Kurutulmuş çiçek başlarındaki sert, kanca benzeri dikenler, kumaş liflerini tarayarak onları kabartırdı.
Vivipari gösteren nadir bitkilerdendir. Kurumuş çiçek başlarındaki tohumlar, ana bitki üzerinde çimlenerek küçük yeşil fideler verir.
Siğil, fistül ve kanserleri yaraların tedavisinde başvurulmuştur. Bunun yanında kökü terletici, idrar söktürücü ve mide ağrısı geçiricidir. Tohumları kış boyunca çiçek başlarında kalır ve bunlar saka kuşları için önemli bir kış besinidir. Ayrıca bitki kurutularak mavi boya elde edilmiştir.
Bitkilerin özellikle sapsız gövde yapraklarında yağmur suyunu biriktirerek burasını böcekler için ölümcül hale getirmesi onun etçil bir bitki olup-olmadığı konusunda bir dizi tartışmaya neden olmuştur. Charles Darwin’in oğlu Francis Darwin, bitkinin yaprak kadehine düşen böceklerin sindirilip sindirilmediğini test etmek için et suyu ve amonyak çözeltileri kullandı ve glandüler tüylerin canlı protoplazma hareketleri gösterdiğini gözlemledi. Babası Charles Darwin bu bulgulara o kadar heyecanlandı ki, Dipsacus‘un böcekleri yakalayıp sindirdiğine neredeyse emindi . Ancak daha sonra yapılan detaylı bir deney, bu iddiayı çürüttü. Araştırmacılar, bitkiye böcek veya sıvı hayvan çözeltisi eklemenin üreme veya büyümeyi etkilemediğini, besinlerin yalnızca topraktan alındığını gösterdi. Yani Dipsacus, etçil değil, sadece böcekleri boğan bir protokarnivor (ön etçil) olarak kalmıştır.
Fotoğrafları











Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca susuzluk anlamına gelir. Bu bağlamda gövde yapraklarının tabanlarında toplanan ve Venüs’ün banyosu olarak bilinen suyun (fytotelmata) acil bir susuzluk giderici olmasına dikkat çekmektedir. Epitet Latince çırpıcı anlamına gelir. Çiçek başlarının yapısına ve bunların tekstil sektöründe kullanılmasına işaret eder.
Genellikle 50 ila 200 cm büyüyebilen iki ya da nadiren kısa ömürlü çok yıllık bir bitkidir. Çiçek durumu silindirik bir dizi lavanta rengi çiçekten oluşmaktadır.
Sert bırahteli dikenli bir koni biçimindedir ve 10 cm kadar büyümektedir. Sapsız yapraklar gövdeye birleşiktir. Yapraklar mızraksı, 20 ila 40 cm uzunluğunda, 3 ila 6 cm genişliğindedir.
Dipsacus laciniatus‘tan şeritsi involukral bırahteleri ve gövde yapraklarının testere dişli kenarlı olması ile ayırt edilmektedir. Dilimizde fesçi dikeni adı ile bilinmektedir.