Nasıl tanırım?
Meyve zamanı involukrumum kıllı, altın sarısı-kahverengi, yoğun biçimde kancalı dikenli ve gagaların kancalı olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Sulak alan, tahrip edilmiş arazi, yol kenarı
Statü
Doğallaşmış
Çiçeklenme
Haziran – Ekim
Arazi notu
12 Eylül 2023 • İzmit • 350 m • Çayır
İki farklı kapçık üretmektedir. Tiplerden biri genellikle ilk yıl çimlenirken, diğeri bir sonraki yıla kadar uykuda kalmaktadır. Bu strateji, türün hayatta kalma şansını artırmaktadır.
Bünyesindeki karboksiatraktilozit kendi tohumlarının zamansız çimlenmesini engellediği gibi çevresindeki diğer rakip bitkilerin büyümesini engellemektedir (alelopati).
Tohumları öğütülerek hamur işi yapımında kullanılmıştır. Tohumlarının çiğnendikten sonra vücuda sürülmesinin kaktüs gibi dikenli bitkilere koruma sağladığı, bunun lapa halinde uygulanmasının vücuda giren diken, kıymık gibi cisimleri çıkarttığı rapor edilmiştir.
Tarım alanları, meralar ve su kenarlarında yaygın olarak görülen bir bitkidir. Tek bitki binlerce pıtrak üretebilir ve bu pıtraklar suda yüzebilme özelliği sayesinde su yollarıyla da yayılabilir. Koyun yünlerine takılarak yün kalitesini düşürebilir.
Kapçıkları ve fideleri karboksiatraktilozit gibi son derece toksik maddeler içerir. Hayvanlar ve insanlar için ölümcül olabilen zehirlenmelere yol açabilir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca sarı anlamına gelir. Bu bağlamda cinse bağlı bazı bitkilerin sarı boya yapımında kullanılmasına işaret eder. Epitet Latince doğulu anlamına gelir. İşin doğrusu tür ilk tanımlandığında Uzakdoğu orijinli olduğu düşünülmüştü. Özgün tanımda bu “Habitat in China, Japonia, Zeylona” cümlesi ile belirtilmiştir.
Xanthium orientale genellikle 20 ila 120 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Gövde pürüzlüdür ancak dikenli değildir. Yapraklar yumurtamsı ila üçgensi, 5 ila 14 cm uzunluğunda, 5 ila 15 cm genişliğinde, darca üç loblu, tabanı yüreksi, kenarları dişli, her iki yüzeyi de yeşil renkli ve pürüzlü, yaprak ayası 3 ana damarlı, yaprak sapı 3 ila 18 cm uzunluğundadır.
Erkek kömeçler terminal şemsiyededir. Filarileri tek sıralı, dikdörtgensi-mızraksı ve 2,2 mm uzunluğundadır. Dış paleya dikdörtgensi ya da mızraksı ve iç paleya mızraksı olup taç beyaz renkli ve 5 dişlidir. Dişi kömeçler koltuklardadır.
Filarileri 1 sıra halinde, dikdörtgensi-mızraksı ve 3 mm uzunluğundadır. Pıtrak sapsız, elipsoit, 1,5 ila 2 cm uzunluğunda, salgılı tüylü, 3 ila 5 mm uzunluğunda çok sayıda kancalı dikenli, gaga 4 ila 6 mm uzunluğunda ıraksak, kavisli ve halkalıdır. Dilimizde domuz pıtrağı adı ile bilinmektedir.