Veronica officinalis (Oropaçayı)

Tanımı

Genellikle 10 ila 50 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde dallı, sürünücü, tüylü ve yeşildir, zemini örten çok sayıda sürgüne sahiptir. Yapraklar karşılıklı dizilişli, kısa saplı, 1,5 ila 5 cm uzunluğunda, 1 ila 3 cm genişliğinde ve tüylüdür. Çiçek kurulu 1 ila 4 arası sayıda, dar, dik, başak benzeri, sıkı ve 15 ila 35 arası sayıda çiçek bulundurur. Çiçek kurulu sapı 2 ila 3,5 cm uzunluğundadır. Çanak 4 lobludur ve loblar şeritsi ila dikdörtgensidir. Taç soluk pembemsi ila leylak mavisi renklidir. Kapsül üçgensi ters yüreksi ve 10 ila 20 arası sayıda tohum bulundurur. Çiçekler erseliktir. Yapraklarından çay elde edilir. Bitkinin muska halinde takılmasının kötü ruhları uzaklaştıracağına inanılırdı. Yapraklar ve kökler, değiştirici, büzücü, hafif idrar söktürücü, hafif balgam söktürücü, mide ağrısı giderici ve toniktir. Göğüs ve nefritik şikayetler, hemorajlar, cilt hastalıkları ve yaraların tedavisi için kullanılmaktadır. Dilimizde çıbanotu ve oropaçayı adları ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Batı Asya ve Avrupa’da yayılış gösterir. Ancak günümüzde dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır. Orman açıklıkları, yol kenarı ve alpin çayırlarda görülmektedir. Umumiyetle nisan ve ağustos ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi 900 ila 1600 metreye kadar olan rakımlarda Kartepe ve Başiskele ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins Azize Veronica’ya adanmıştır. Cinsin çiçeklerinin Veronica’nın duvağına benzemesine dikkat çekmektedir. Hristiyan teolojisine göre İsa çarmıha gerilmeye götürülürken yüzündeki kan ve terleri silmesi için Veronica kendisine bir mendil uzatır. İsa mendille yüzünü silip geri uzattığında, Veronica mendilde İsa’nın yüzünün belirdiğini görür. Veronica Antik Yunanca orijinlidir ve gerçek resim anlamına gelir. Diğer bir söylenceye göre, Harran kralı Abgar vebaya yakalanır ve elçisini şifa dağıtıcı olarak meşhur olan İsa’ya gönderir. Elçi İsa’ya gelip kralı tedavi etmesini söyler, İsa bunun olamayacağını söylediğinde de en azından resmini yapıp krala götürmek için izin ister. İsa bunu kabul eder ancak yüzündeki nur yüzünden elçinin gözleri kamaşır ve resmi çizemez. Bunun üzerine İsa su ister, su ile yüzünü yıkar, sonra yüzünü sildiği bezi elçiye uzatır. Yüzü olduğu gibi beze çıkmıştır.

Epitet Latince tedavi edici anlamına gelir. Bu bağlamda türün geleneksel olarak tıbbi amaçla kullanılmasına işaret etmektedir. Bu terim, bitkinin özellikle tıbbi amaçlarla kullanılması nedeniyle aktar, eczane, hastane, vb. yerlerde satılmasını vurgulamaktadır. Bitki Avrupa’da Avrupa çayı olarak bilinmektedir. Bitki için önerilen oropaçayı muhtemelen bundan muharreftir.

Fotoğrafları

Veronica officinalis L. | Sp. Pl.: 11 (1753).