Nasıl tanırım?
Meyvenin genişliğinin uzunluğu ile aynı ve pürüzsüz olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Kayalık yamaç, nemli bölge, orman
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Nisan – Haziran
Arazi notu
29 Mart 2024 • İzmit • 110 m • Bahçe
Türkçe adı olan kuzu marulu muhtemelen cinsin uluslararası adından gelmektedir. Bitkiler örneğin İngilizce’de “kuzu marulu” (lamb’s lettuce) olarak bilinmektedir.
Maruldan 3 kat daha fazla C vitamini içermektedir. Kışın taze sebze bulunmadığında iskorbüt hastalığını önlemede hayati bir rol oynamıştır. Ayrıca demir içeriği bakımından maydanozdan sonra ikinci sırada yer almaktadır.
Fındığa benzer bir tadı vardır ve yaygın olarak salatalara eklenmektedir. C vitamini, beta karoten, demir ve potasyum bakımından zengindir. Yapraklar, çiçekler ve saplar çiğ halde tüketilmektedir.
Fransa’da mâche adıyla satılmaktadır ve oldukça popülerdir.
Valerianella grubunda teşhis oldukça güçtür ve meyve en önemli anahtardır.
Grimm Kardeşler’in ünlü masalındaki Rapunzel karakterine ismini vermiştir. Hikâyede, hamile bir kadının bu bitkiye (rapunzel) duyduğu aşırı istek, masalın tüm olaylarını başlatır. Kocası, karısının aşerme krizini dindirmek için gece vakti cadının (Gothel) bahçesine gizlice sızıp bu bitkiyi çalar. Cadı adamı yakaladığında, doğacak bebeği kendisine vermesi karşılığında bitkiyi almasına izin verir. Bebek doğduğunda cadı ona el koyar ve olayları başlatan bitkinin adını verir: Rapunzel. Masaldaki bitkinin diğer olasılığı Campanula rapunculus‘tur.
Fotoğrafları









Türkiye gözlemleri
Cins adı Latince sağlıklı anlamına gelir ve bu bağlamda cinsin tıbbi özelliklerine işaret etmektedir. Ancak bazı kaynaklarda bitkinin adını, Claudius Caesar’ın karısı Valeria Messalina’nın doktoru Vettius Valens’ten aldığını aktarılmaktadır. Son rivayet ise V. officinalis‘i tıbbi amaçlarla kullanılan imperator Publius Licinius Valerianus‘a dikkat çekildiğini iddia etmektedir. Epitet Latince çekirge anlamına gelir. Diğer yandan locusta bir bitkibilim terimidir ve çiçeklerin küme halinde bulunmasını tanımlamaktadır.
Halihazırda bazı kaynaklarda Valerianella locusta adı ile geçmektedir. Genellikle 5 ila 10 cm büyüyebilen, seyrekçe aşağı doğru bakan tüylü ve tek yıllık bir bitkidir.
Yapraklar genellikle meyve zamanı mevcut olup, yakındakiler saplı iken uzaktakiler sapsız, ayası ters yumurtamsı ila dikdörtgensi, kenarları düz ya da ıraksak olanlar zaman zaman dişli, 8 ila 30 mm uzunluğunda ve 2 ila 8 mm genişliğindedir. Çiçek durumu yarı küreseldir ve sıklıkla en üstteki yapraklar ve bırahteler bunun üzerine çıkmaktadır. Bırahte otsu, dikkat çekici, 5 ila 10 mm uzunluğunda, 1 ila 2 mm genişliğinde, çıplak ya da kenarlarda kısa kıllı ve sıklıkla serbesttir.
Çiçekler mavimsi beyaz renklidir. Çanak mevcut değildir. Taç yaprak beş adettir. Ercik üç adettir. Meyve pürüzsüz, 2 mm uzunluğunda ve 1 ila 5 mm genişliğindedir. Dilimizde nazlı kuzugevreği ve kuzu marulu adları ile bilinmektedir.