Tanımı
Genellikle 80 ila 200 cm büyüyebilen her dem yeşil, bol dallı ve aromatik bir çalıdır. Sürgünler erken dönemde beyazımsı gri kaba tüylü iken zamanla odunsu hale gelmektedir. Yapraklar karşılıklı dizilişli, kısa saplı ya da neredeyse sapsız, eliptik ila yumurtamsı ve 1 ila 4 cm uzunluğundadır. Ayanın üst yüzeyi grimsi yeşil iken alt yüzeyi beyazımsı kaba tüylü ve kenarları düz ve hafifçe kıvrıktır. Çiçek durumu terminal veya üst yaprak koltuklarında gevşek talkımlar halindedir. Çanak tüpsü çansı, 5 dişli ve kalıcıdır. Taç açık lavanta mavisi ila soluk mor renkli, üst dudak indirgenmiş, alt dudak geniş ve üç lobludur. Ercikler tacı aşkındır. Yumurtalık üst durumlu ve derince 4 lobludur. Meyve dört adet fındıkçığa ayrılan bir şizokarptir. Dilimizde zeytin çalısı adıyla bilinmektedir.
Gözlem bilgileri
Teucrium fruticans doğal olarak Batı Akdeniz havzasında yayılış gösterir.🔗 Ormanlık alanlar, makilik ve çalılıklarda görülmektedir. Umumiyetle nisan ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 1200 metreye kadar olan rakımlarda İzmit ilçesinde gözlemlemek mümkündür.
Etimoloji
Cins adını Troya’nın ilk kralı olan Teucer’den (Τεῦκρος) almıştır. Köklerinin Troya’ya dayandığını kabul eden Roma Uygarlığı için önemli bir isimdir. Dalak tedavisinde kullanılan bitkinin bu etkisini ilk keşfeden odur. Biçimsel benzerliği nedeniyle, cancan (Veronica chamaedrys) bitkisi de kralın adı ile anılmaktadır. Teucer, nehir tanrısı Skamander ile nimf Idaea’nın oğludur. Hayatı hakkında en erken bilgiler, Virgil’in Roma’nın kökenlerini anlattığı eseri Aeneas Destanı’nda yer almaktadır. Girit adasında yaşanan büyük bir kıtlık esnasında, ada halkının bir bölümü ile birlikte Anadolu’ya göç etmiştir. Troya şehrini kurmuş ve bu nedenle bir süre şehir Teukria, şehirde yaşayanlar ise Teukrialı olarak anılmıştır.
Yeraltından gelecek bir düşmanla karşılaşacağı yere yerleşmesi gerektiği yönünde bir kehanet dinleyen Teucer, Troya yakınlarında konakladığı esnada çok sayıda tarla faresinin kamp alanına gelmesi üzerine şehri buraya kurar. Bölgedeki dağa da, Giritteki Ida dağının adının verir. (Bugün Çanakkale sınırları içinde yer alan Kaz Dağı). Günümüzde Ayvacık, Çanakkale sınırları içinde bulunan Apollon Smintheus tapınağındaki fareler bu hadiseye işaret eder. Smitheus, ‘fare tanrı’ anlamına gelir. Ve farelerin yok edilerek ekinlerin korunmasını ya da farelerin düşmanı yok etmesini simgeler. Epitet Latince çalımsı anlamına gelir. Türün yapısına işaret eder.
Fotoğrafları
Leave a Comment