Kocaeli’nin doğal bitkisi değildir. Yalnızca bahçelerde ve mezarlıklarda görmek mümkündür
Erken dönemde yapraklarının oldukça benzediği Iris cinsine benzetilebilir ancak çiçekli hali ile başka bir türle karıştırmak mümkün değildir.
Tanımı
Genellikle 40 ila 90 cm büyüyebilen, her dem ya da yarı her dem yeşil çok yıllık bir bitkidir. Kısa rizomları sayesinde kümeler oluşturmaktadır. Yapraklar tabanda, yelpaze formu oluşturmakta, düz kenarlı, 20 ila 60 cm uzunluğunda, 1 ila 2 cm genişliğinde, dar, kılıç formunda, dik ve gri yeşil renklidir. Yaprak tabanında sarılıcı bir kılıf vardır. Sıkapa dik, 5 mm çapında, 2 açılı ve dallıdır. Çiçekler 2 ila 2,5 cm uzunluğunda, krem sarı ila açık sarı tonlarında olup merkezinde daha koyu bir sarı bölge bulunmaktadır. Tepallerin arka yüzeyinde koyu mor veya kahverengimsi mor uzunlamasına çizgiler mevcuttur. Bırahte yumurtamsı ve sivri uçludur. Meyve 1 cm uzunluğunda, siyah renkli ve küresel ila dikdörtgensi bir kapsüldür. Tohumlar çok sayıda, siyah renkli ve küçüktür. Yapraklarının kılıç formunda, boyunun uzun ve çiçeklerin açık sarı renkli olması ayırt edici özellikleridir. Dilimizde sarı çimsüseni adı ile bilinmektedir.
Kısa ömürlü çiçekleri akşama doğru kapanmaktadır. Ayrıca bulutlu ve yağmurlu havalarda da açmazlar. Böylece polenlerini nemden ve soğuktan korumaktadırlar. Çiçeklerin ömrü de tek gündür ancak solan çiçeğin yerine ertesi gün başka bir çiçek almaktadır.
Çoğu bitkinin aksine kuruyan yaprakları kömür siyahı bir renk almaktadır.
Cins adı Antik Yunanca keçi kürkü anlamında gelir. Cinse bağlı türlerin soğanları keçi kılını andıran tüylerle kaplıdır. Diğer bir görüşe göre domuz burnu anlamına gelmektedir. Çünkü domuzlar nişasta bakımından zengin soğanlarını bulmak için burunları ile toprağı kazmaktadır. Gerçekte bu isim klasik yazarlar tarafından keklik çiğdemi (Moraea sisyrinchium) için kullanılmıştır. Epitet Latince çizgili anlamına gelir. Çiçeklerdeki mor renkli çizgilere işaret etmektedir. Özgün tanımda bu “Flores in capitulis terminalibus lateralibusque, numerosissimis sed ephemeri, sere inodori, pallide lutei, purpureo striati, extus saturatiores, parum nutantes” cümlesi ile belirtilmiştir.
Biyocoğrafik dağılım ve ekolojik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Bitki doğal olarak Şili ve Arjantin’de yayılış göstermektedir. Ancak günümüzde Avrupa’da doğallamıştır.
🧬 Takson Kartı
🌱 Ekolojik Profil
Bahçeler, mezarlıklar
Geofit
Mayıs – Temmuz
03 Haziran 2026 • İzmit • 110 m • Bahçe
🗺️ Türkiye gözlemleri
Çiçeklerinin dokusu ve parlaklığı nedeniyle saten çiçeği adı ile de bilinmektedir.
Hava kirliliği ve soğuklara dirençli olması nedeniyle uygun koşullarda istilacıya dönüşme potansiyeli bulunmaktadır.
Fotoğrafları
Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.
Leave a Comment