Nasıl tanırım?
Merikarpin kanatsız, bırahte ve ikincil bırahtenin mevcut ve meyvenin 2,5-3 mm uzunluğunda olması ayırt edici özelliğidir.
Habitat
Bahçe, tarla
Statü
Kültür
Çiçeklenme
Haziran – Ağustos
Arazi notu
27 Mayıs 2019 • İzmit • 140 m • Bahçe
Antik Yunanda yılanlar tarafından öldürülen bebek Archemorus’un kanından yeşerdiğine inanıldığı için ölümle ilişkilendirilir ve kabirlere maydanoz serpilirdi. Hatta ölüme yakın olan birinden bahsedilirken “maydanoza ihtiyacı var” denilirdi.
Olay, meşhur Nemea Oyunları’nın da başlangıcı kabul edilmekte ve kazananlara maydanoz çelengi de verilmekteydi.
Maydanoz ayrıca yeraltı tanrıçası Persephone’nin de bitkisidir.
Ölümü simgelemesi nedeniyle de sofralara konulmaz ve hatta maydanoz taşımak kötü talihe yorulurdu. Bazı erken dönem hekimleri bu nedenle maydanoz yemeyi günah kabul etmişlerdir, ancak bunun arkasında yatan, kısırlığa ve görme yetisinin yitirilmesine neden olduğuna yönelik inanışları da olabilir. Maydanoz bu kötü ününe rağmen Roma uygarlığı döneminde oldukça popüler olmuştur.
Yapraklar çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Taze yapraklar son derece besleyicidir ve kendi başlarına doğal bir vitamin ve mineral takviyesi olarak kabul edilmektedir. Tohumlar da çeşni olarak yemeklere eklenmektedir ve aroması yapraklara göre daha güçlüdür. Demir, iyot ve magnezyum açısından oldukça zengin olan maydanoz ayrıca A, B ve C vitaminlerini de ihtiva eder. Taze ya da kuru yapraklarından çay yapılmıştır ve bu çay C vitamini açısından zengindir. Bitkinin suyu açıkta olan yerlere sürüldüğünde sivrisinek kovucudur. Yağı parfümeride kullanılmıştır. Sapları kurutulup öğütüldükten sonra gıda boyası olarak kullanılmıştır.
Rubus canescens kökü ve Petroselinum crispum üst bölümleri kaynatıldığında rahim bozuklukları tedavisinde etkilidir. Aynı zamanda vücudun idrar yoluyla toksinlerden kurtulmasına yardımcı olan ve bu nedenle romatizma gibi çok çeşitli hastalıkların tedavisinde yardımcı olan iyi bir detoksizatördür. Maydanoz, kepek önleyici, kas gevşetici, iştah açıcı, gaz giderici, sindirim destekleyici, idrar söktürücü, adet akışı teşvik edici, balgam söktürücü, süt arttırıcı, mide ağrısı giderici ve toniktir. Yaprak suyu ya da lapası böcek sokmalarına uygulanır. Yaprakları demlenerek kepek giderici olarak kullanılmıştır. Göz enfeksiyonlarını tedavi etmek için uygulanmıştır. Suyuna batırılmış bir parça pamuk diş ağrısı ile kulak ağrısını hafifletmektedir.
Bitki ile aşırı temas halinde cilt iltihabına neden olabileceği rapor edilmiştir. Aşırı derecede tüketilirse zehirlidir. Böbrek hastaları uzak durmalıdır. Hamile kadınlar tarafından kullanılmamalıdır. Çünkü adet akışını uyarmak için kullanılmaktadır ve bu nedenle düşüklere neden olabilir.
Ağız kokusunu (özellikle sarımsak ve alkol kokusunu) bıçak gibi keser. İçeriğindeki muazzam yüksek klorofil oranı, doğal bir deodorant görevi görerek ağızdaki bakterileri ve kokuları nötralize eder.
Dilimizdeki maydanoz kelimesi, Yunanca makedonyalı anlamına gelen makedonesion (μακεδονήσιον) isminden alınmadır. Çünkü bitkinin anavatanı Makedonya’dır. İlginçtir maydanoz adı daha sonra bizden Yunancaya maintanos (μαϊντανός) şeklinde geçmiştir.
Fotoğrafları



Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca taş kerevizi anlamına gelir. Bitkinin böbrek taşı düşürücü etkisine atıfta bulunmaktadır. Ancak Galenus bitkinin kayalık bölgelerde görüldüğünü yazar, bu durumda atıf iki yönedir ve İşaret Doktrini bağıntısı mevcuttur. Epitet Latince kıvırcık anlamına gelir. Yapraklara işaret eder. Özgün tanımda bu “foliis radicalibus amplioribus crispis caulinis ovato multifidis” olarak belirtilmiştir.
Genellikle 50 ila 80 cm büyüyebilen iki ya da tek yıllık bir bitkidir. İki yıllık durumda yapraklar ilk yıl tabanda rozet oluşturur, bunlar 10 ila 25 cm uzunluğundadır ve 1 ila 3 cm uzunluğundaki çok sayıda yaprakçığa bölünmüştür.
Gövde diktir. Üç teleksi yapraklar tabanda rozet halindedir. Çiçek kurulu 7 ila 20 arası kolludur. Şemsiye 3 ila 10 cm çapındadır.
Çiçekler sarı ila sarımsı yeşil renklidir. Meyve yumurtamsı ve 2 ila 3 mm uzunluğundadır. Petroselinum crispum dilimizde maydanoz adı ile bilinmektedir.