Parentucellia viscosa (Salgılı üçdilotu)

Tanımı

Genellikle 20 ila 50 cm büyüyebilen, salgılı havlı ve yarı parazit tek yıllık bir bitkidir. Gövde sert ve ince, genellikle dalsız, zaman zaman neredeyse dik birkaç kısa dallıdır. Tüylü yapraklar mızraksı ila oval biçimli ve birkaç dişlidir. Bunlar 2 ila 4,5 cm uzunluğunda, dişli, sapsız ve sivridir. Çiçeklenme gövdenin ucunda salkım halindedir. Çiçekler tüpsüdür. Çiçek sapı yaklaşık 1 mm uzunluğundadır. Çanak tüpsü, 10 ila 18 mm uzunluğundadır. Tüp 4,5 ila 9 mm uzunluğunda, loblar 6 ila 11 mm uzunluğunda ve şeritsi mızraksıdır. Taç sarı ya da sarımsı beyaz renkli, 15 ila 25 mm uzunluğunda ve ülgerlidir. Tüp 10 ila 14 mm uzunluğundadır. Başçık ülgerli ve mukronattır. Kapsül 9 ila 12 mm uzunluğunda ve 3 ila 4 mm genişliğindedir. Dilimizde salgılı üçdilotu adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Parentucellia viscosa doğal olarak Batı Asya ve Akdeniz havzasında yayılış gösterir. Ancak günümüzde Amerika ve Avustralya’ya da dağılmıştır. Çayır, nemli bölgeler ve tarlalarda görülen bitki umumiyetle nisan ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 900 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins 13 Kasım 1397 – 24 Mart 1455 tarihleri arasında yaşamış İtalyan din adamı, papa Nicolaus V Tommaso Parentucelli’ye adanmıştır. İstanbul’un fethinden sonra İstanbul’da bulunan ve Latince ile Antik Yunanca bilen çok sayıda bilim insanını İtalya’ya davet etmiştir. Bu bilim insanları Antikçağın önemli eserlerini Latinceye tercüme ettiler. Bu tercüme hareketi Rönesans’ı tetikleyici hadiselerden birini teşkil etti. Epitet Latince yapışkan anlamına gelir ve açık bir şekilde türün salgılı tüylerle kaplı olmasına işaret eder. İkili adlandırma öncesi adı “Euphrasia latifolia viscata serrata”dır.