Tanımı
Genellikle 15 ila 40 cm büyüyebilen eşit ya da seyrek biçimde havlı ya da neredeyse çıplak rizomlu çok yıllık bir bitkidir. Yapraklar yumurtamsı eliptik ila eliptik mızraksı, 2 ila 8 cm uzunluğunda, 0,5 ila 4 cm genişliğinde, genellikle gövdenin alt kısmında pul benzeri, kenarları kirpikli dişli ve yaprak sapı 0,5 ila 2 cm uzunluğundadır. Sitipüller üçgensi mızraksı ve 2 mm uzunluğundadır. Erkek çiçek durumları 3 ila 10 cm uzunluğundadır. Erkek çiçek çanak lobları soluk yeşil renklidir. Dişi çiçek durumları 1 ila 5 cm uzunluğunda ve birkaç çiçeklidir. Yumurtalık ve meyve eşit biçimde havlıdır. Meyve 5 ila 7 mm uzunluğundadır. Tohumlar küresel, kahverengimsi, parlak, ağsı buruşuk ve 3 mm uzunluğundadır. Dilimizde akbaş otu, sultan otu ve köpek marulu adları ile bilinmektedir.
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Malpighiales (Söğüt takımı)
- Euphorbiaceae (Sütleğengiller)
- Mercurialis (Ağcaotu)
Mercurialis perennis L.
Gözlem bilgileri
Mercurialis perennis doğal olarak Avrupa, Kafkasya ve Kuzey Afrika’da yayılış gösterir.🔗 Ancak günümüzde Amerika’ya da dağılmıştır. Dere kenarı ve ormanlık alanlarda görülen bitki umumiyetle mart ve nisan ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi 500 ila 1100 metreye kadar olan rakımlarda Gölcük ve Kartepe ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.
Etimoloji
Cins büyük Roma tanrılarından Merkür’e (Mercurius) adanmıştır. Genellikle ticaret hayatı ile ilgili hususları düzenleyen tanrının Hellen panteonundaki karşılığı Hermes iken, Etrüsk panteonundaki karşılığı da Turms’tur. Galya’da da hayli önemli bir yere sahip olan tanrının, Germen panteonundaki Woudan ile ilişkilendirildiği de olmuştur. Bitkinin tıbbi özelliklerinin ilk defa Merkür tarafından keşfedilmiş olması nedeniyle antikçağ yazınında onun adıyla anılmaktadır. Antikçağda özellikle kadınsal şikâyetlerde başvurulan bitkinin bu özelliklerini ise ilk defa Hipokrat yazmıştır. Epitet Latince çok yıllık anlamına gelir. Türün çok yıllık yapısına işaret eder.
Kullanımı
Bitkiden elde edilen su kusturucu, oftalmik ve müshildir. Kadınların şikayetlerinde harici olarak kullanılmıştır. Kulak ve göz problemleri ve siğil ile yaralara karşı kullanılmıştır. Romatizma, ödem, ishal, safra kesesi ve karaciğer bozukluklarının tedavisinde başvurulmuştur. Zehirli bir bitkidir ancak kurutulduğunda ya da ısıtıldığında zehir kaybolmaktadır. Yapraklarından sarı ve mavi boya elde edilmiştir.
Fotoğrafları
Leave a Comment