Nasıl tanırım?
Tüylü sarılıcı gövdeleri, geniş kalp biçimli yaprakları ve sabah açan, mor başta olmak üzere çeşitli renklerde büyük huni biçimli çiçekleri ayırt edici özelliğidir.
Habitat
Yol kenarı, çit, bozuk arazi
Statü
Doğallaşmış
Çiçeklenme
Temmuz – Ekim
Arazi notu
25 Ağustos 2022 • İzmit • 50 m • Göl kenarı
Gün ışımaya başladığında çiçeklerini açar ve bu süreç çıplak gözle takip edilebilir. Her çiçek sadece birkaç saatlik bir ömre sahiptir. Sabah şafakla açılır, tozlaşma şansını dener ve öğleden sonra güneş dikleştiğinde büzüşerek kapanır. Bir daha asla açılmaz.
Bağırsak paraziti düşürücü, idrar söktürücü ve müshildir. Kabızlık tedavisinde kullanılır.
Bitki için önerilen kahkaha çiçeği adının kaynağını bulamadık. Olasılıkla başka bir bitkinin (Petunia?) adı bu bitkiye atanmıştır. Halk arasında gündüz sefası ve sabah sefası adlarıyla bilinir. Çiçekleri güneş batınca açan ve akşam sefası adıyla bilinen Mirabilis jalapa ile bir karşıtlık kurulmuştur.
Bazı varyeteleri gün içinde renk değiştirir. Sabah ilk açtıklarında hücrelerindeki asitlik (pH) oranına bağlı olarak parlak koyu mavi olan çiçekler, öğlene doğru solmaya başladıkça ve hücre kimyası değiştikçe mora veya pembeye döner. Tek bir günde iki farklı renk sergilerler.
Tohumları, LSA (liserjik asit amid) içerir ve etkilerinin LSD’ye benzer olduğu rapor edilmiştir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunaca tahta kurdu gibi anlamına gelir. Cinsin sarılıcı karakterine işaret etmektedir. Epitet Latince mor anlamına gelir. Açık bir şekilde türün çiçek rengine dikkat çekmektedir. İkili adlandırma öncesi adı “Convolvulus purpureus, folio subrotundo”dur.
Genellikle 2 ila 3 metreye büyüyebilen sarılıcı ve tek yıllık bir bitkidir. Yaprak sapı 2 ila 12 cm uzunluğundadır. Yaprak ayası dairesel yumurtamsı ya da geniş biçimde yumurtamsı, 4 ila 18 cm uzunluğunda, 3,5 ila 16,5 cm genişliğinde, tabanı yüreksi, kenarları düz ya da ve ucu sivri ya da sipsivridir. Çiçek durumu 1 ila 5 çiçeklidir. Sapı 4 ila 12 cm uzunluğunda, bırahteler şeritsi ve yayılıcı kıllıdır.
Çiçek sapı çiçek zamanından önce ve sonra kıvrıktır. Çanak yaprakların uzunluğu neredeyse eşit, 1,1 ila 1,6 cm uzunluğunda, dıştaki üç tanesi dikdörtgensi, sipsivri uçlu ve içteki iki tanesi şeritsi mızraksıdır. Taç kırmızı, kırmızımsı mora ya da mor mavi renkli, beyaz merkezli, hunimsi, 4 ila 6 cm uzunluğunda ve çıplaktır. Ercikler içkin ve uzunlukları farklıdır.
İplikçikler tabanda havlı ve pistil içkindir. Yumurtalık çıplak, 3 bölümlü ve tepecik 3 lobludur. Kapsül neredeyse küresel, 1 cm çapında ve 3 valflidir. Tohumlar siyah ya da saman renkli, yumurtamsı üç köşeli ve çıplak ya da göbeği seyrek biçimde cılız tüylüdür. Dilimizde kahkaha çiçeği adı ile bilinmektedir.