Nasıl tanırım?
Taban yapraklarının soğan başına 2 yada daha çok sayıda, gövde yapraklarının almaşlı dizilişli ve mızraksı olması ayırt edici özelliğidir. Yakın olduğu Gagea bithynica‘dan taban yapraklarının çiçek durumundan uzun olması ile ayrılmaktadır. Tomurcukların baş aşağı olması da not edilmelidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Ormanlık alanlar, çalılıklar, kayalık yamaçlar
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Şubat – Nisan
Arazi notu
15 Mart 2024 • Kartepe • 50 m • Çalılık
İlkbaharın başında, bazen karların içinden çıkarak açarlar. Çünkü hücrelerindeki özel şeker bileşikleri sayesinde sıfırın altındaki sıcaklıklarda donmadan hayatta kalabilmektedirler.
Tohumlarının üzerinde elaiosome adı verilen, yağ ve protein bakımından zengin özel yapılar bulunmaktadır. Karıncalar bu lezzetli kısmı yemek için tohumları yuvalarına taşır. Böylece bitki, karıncaları kullanarak tohumlarını uzak mesafelere yayar.
Bitki için önerilen al yıldız adı, olasılıkla çiçeklerin dış yüzeyinin zaman zaman kırmızı lekeler barındırması ile ilgilidir. Ancak tek başına bu isim bizce bitkiye uygun değildir.
Bitki İtalya’nın Sardinya ve Sicilya adaları ile Türkiye’nin batısından bilinmektedir. Tiren, Adriyatik ve Ege adalarından kaydı yoktur ve bu ilgi çekici bir durumdur. Belki de iki izole popülasyon aynı takson değildir.
Bu türe oldukça benzeyen endemik türler bulunmaktadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı 1781 – 27 Aralık 1820 tarihleri arasında yaşamış İngiliz soylu ve bitki bilimci Thomas Gage’a adanmıştır. Epitet 1853-1919 tarihleri arasında yaşamış İtalyan bitkibilimci Michele Lojacono Pojero’ya adanmıştır. Özellikle İtalya florası üzerine yaptığı çalışmaları ile bilinmektedir. Türü ilk defa o, 1909 yılında Sardinya adasında toplamıştır.
Halihazırda Türkçe kaynaklarda Gagea chrysantha adı ile listelenmektedir. Ancak yakınlarda yapılan bir çalışma ile bu türün İtalya endemiği olduğu anlaşılmıştır. Soğan koyu kahverengi gömleklidir. Taban yaprakları iki adet olup sonbaharda ortaya çıkar, şeritsi, 1,5 ila 2,5 mm genişliğinde, oluksu, yatık ve çiçek durumundan daha uzundur.
Çiçek durumu salkım halinde, 3 ila 11 cm uzunluğunda ve tüysüzdür. Gövde yaprakları tüysüz ya da kirpikli kenarlı, mızraksı ve almaşlı dizilişlidir. İkincil bırahteler tüysüz ya da seyrek olarak uzun kirpiklidir.
Çiçekler 1 ila 7 arası sayıdadır ve tomurcuklar sarkıktır. Çiçek örtüsü bölümünün genellikle dışı kırmızımsı, 8 ila 10 mm uzunluğunda, çiçekten sonra ise 12 mm uzunluğunda, 3 damarlı ve küttür. Kapsül ters yumurtamsıdır. Dilimizde al yıldız adı ile bilinmektedir.