Gagea (Sarıyıldız)

Hüseyin Doğan avatarı
Gagea lojaconoi
🌟 Kısa bilgi
  • Ailenin en büyük cinsidir ve birbirine yüzeysel olarak benzeyen çok sayıda takson barındırması nedeniyle teşhisleri güçtür.
  • Cinsin tüm parçalarında tuliposid adı verilen bir madde bulunmaktadır. Bu madde mantar, bakteri ve böcek öldürücüdür. Bu kimyasal silah, cinsi toprak altında ve üstünde mantar enfeksiyonlarına ve otçul böceklere karşı koruyan doğal bir zırhtır.
  • Çoğu tür yavru soğancıklar aracılığıyla çoğalmaktadır. Hatta bazı türler neredeyse hiç tohum üretmezler.
  • Çoğunlukla kısa boylu bitkilerdir. Kocaeli’nde kış sonunda çiçek açan çoğu bitki gibi efemeral (geçici) doğaya sahiptirler. Karlar erir erimez açar, polenleşir, tohum döker ve üst kısımları kısa süre içinde tamamen yok olur..

Tanımı

Gagea (Sarıyıldız) küçük boylu, gömlekli soğana sahip çok yıllık otlardan oluşan bir cinstir. Yeni soğanlar, eski soğanların içinde ya da yanında oluşur. Soğanlar yumurtamsı ila küresel ve zaman zaman tabanlarında soğancıklar görülmektedir. Gövde genellikle basittir. Taban yaprakları 1 ila 3 arası sayıda, şeritsi ila şeritsi mızraksı, boş, sağlam ya da düzdür. Çiçek durumu şemsiye ya da salkım halindedir. Çiçekler erselik ve genellikle sarı renklidir. Tepaller iki sıra halinde altı adet, kalıcı ve çiçek zamanı kalınlaşıp genişlemektedir. Ercikler altı adet, uzunlukları eşit ya da üçü daha uzun, iplikçikler ipliksi ya da yakında genişlemiş ve düz ve başçıklar tabandan bağlıdır. Yumurtalık üst durumlu, saplı ya da sapsız, üç bölümlü ve tohum taslağı bölüm başına çok sayıdadır. Boyuncuk genellikle uzun ve tepecik top başlı ya da üç lobludur. Meyve kapsül formunda, üç köşeli, bölümlü ve genişlemiş kalıcı tepaller tarafından çevrelenmiştir. Tohumlar çok sayıda ve küresel ya da düzdür.

FLORA NICOMEDIAE • NORTHERN HEMISPHERE

Gagea

Biyocoğrafik dağılım ve sistematik profil

🌍 Coğrafi Dağılım

Cins, kuzey yarımküreye özgüdür.

🧬 Takson Kartı

Alem Plantae
Takım Liliales
Familya Liliaceae
Cins Gagea Salisb.
💡 Biliyor muydunuz?

İlkbaharın başında, bazen karların içinden çıkarak açarlar. Çünkü hücrelerindeki özel şeker bileşikleri sayesinde sıfırın altındaki sıcaklıklarda donmadan hayatta kalabilmektedirler.

Tohumlarının üzerinde elaiosome adı verilen, yağ ve protein bakımından zengin özel yapılar bulunmaktadır. Karıncalar bu lezzetli kısmı yemek için tohumları yuvalarına taşır. Böylece bitki, karıncaları kullanarak tohumlarını uzak mesafelere yayar.

🌐 Etimoloji

Cins 1781 – 27 Aralık 1820 yılları arasında yaşamış İngiliz bitki bilimci Thomas Gage’a adanmıştır.

⚠️ Dikkat

Bu cinsle temas halinde, lale parmağı adı verilen alerjik reaksiyonlar görülebilir.

Cins, hem çiçek açtığı dönem de hem de bir dizi endemik taksonu barındırması nedeniyle değerlidir. Sökmeyin ve bulundukları alanları tahrip etmeyin.

🗣 Folklor

Bitki için önerilen sarı yıldız adı, olasılıkla çoğunlukla yıldızı andıran beyaz renkli çiçeklere sahip Ornithogalum cinsine bir göndermedir. Öte yandan Ornithogalum cinsinde beyaz dışındaki renklerde çiçekler açan türler bulunmakta iken bu cinste de sarı dışında renklerde çiçen açan bitkiler bulunmaktadır.

Kocaeli’ndeki türler

  • Gagea bithynica (Çam yıldızı)

    Gagea bithynica (Çam yıldızı)

    Gagea bithynica (Çam yıldızı), genelde çam ve köknar açıklıklarında görülen endemik ve nesli tehdit altında bir bitkidir.

  • Gagea fragifera (Yayla yıldızı)

    Gagea fragifera (Yayla yıldızı)

    Gagea fragifera (Yayla yıldızı) genellikle orman sınırlarında görülen ve baharın başlangıcında çiçek açan bir bitkidir.

  • Gagea lojaconoi (Alyıldız)

    Gagea lojaconoi (Alyıldız)

    Gagea lojaconoi (Alyıldız) genelde çalılık alanlarda görülen ve kış sonundan bahar ortasına kadar çiçek açan geofit bir bitkidir.

  • Gagea villosa (Tüylü yıldız)

    Gagea villosa (Tüylü yıldız)

    Gagea villosa (Tüylü yıldız) genelde yüksek rakımlardaki çayırlarda görülen ve bahar aylarında çiçek açan geofit bir bitkidir.

Leave a Comment

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir