Nasıl tanırım?
Çiçek durumunun sarımsı yeşil, bırahtelerin şeritsi bizsi, düz kenarlı ve berlisiz ağsı damarlı olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Maklik, orman, tarla
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Temmuz – Eylül
Arazi notu
15 Eylül 2023 • İzmit • 350 m • Çayır
Kökler haşlanarak tüketilebilir. Genç sürgünler pişirilerek tüketilebilir. Ayrıca kuşkonmaz ikamesi olarak kullanılan bitkinin sindiriminin kolay olduğu rapor edilmiştir.
Kulacık mantarı (Pleurotus eryngii) özellikle ölmüş kökleri üzerinde ve kök kalıntılarıyla ilişkili olarak gelişmektedir.
Boğmaca, idrar yolları iltihabı ve öksürük tedavisinde demlenerek kullanılmıştır. Kök bilhassa kas gevşetici, aromatik, terletici, idrar söktürücü, balgam söktürücü, anne sütü azaltıcı ve uyarıcıdır. Ayrıca rahim tahrişini ve mesane rahatsızlıklarını hafifletici olarak kullanılmıştır.
Plutarkhos’un aktardığına göre, bir keçi ağzına alırsa, bitkinin keskin aroması veya etkisi nedeniyle olduğu yerde donakalır, çoban bitkiyi ağzından alana kadar tüm sürü de onun arkasında durup beklermiş.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca boğadikeni anlamına gelir. Kelime Antik Yunanca kirpi kelimesinden gelir ve bu bağlamda bitkilerin dikenli yapısına işaret eder. Diğer bir seçenek ise yine Antik Yunanca geviş getirmek anlamına geldiği yönündedir. Bu da bitkilerin hayvanlarda gaz giderici özelliğine işaret etmektedir. Epitet Latince vadi/düzlük anlamına gelir ve türün genellikle görüldüğü habitata işaret eder. Varyete adı Latince yeşil anlamına gelir ve açık bir şekilde çiçek rengine işaret eder.
Çoğunlukla 30 ila 60 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde tek, silindirik ve ortadan itibaren dallıdır. Taban yaprakları çiçek zamanı kalıcıdır. 10 ila 25 cm uzunluğunda ve 10 ila 18 cm genişliğinde ve derimsidir. Gövde yaprakları daha küçüktür.
Çiçek başları çok sayıda, oval küresel ve 13 mm çapındadır. Bırahte 5 ila 6 arası sayıda, şeritsi mızraksı ila bizsidir. İkincil bırahteler düz ve çanak yapraklardan daha uzundur. Çiçekler sarımsı yeşil renklidir.
Çiçek durumu sarımsı yeşil renkli; bırahte şeritsi-bizsi, neredeyse üçgensi, genellikle 1 ila 2 mm genişliğinde, belirgin olmayan biçimde ağsı damarlı ve kenarı genellikle düzdür. Dilimizde kırsenet, boğa dikeni, yer kestanesi, şeker dikeni ve tengel dikeni adları ile bilinmektedir.