Eclipta prostrata (Yerpaskalyası)

Tanımı

Genellikle 20 ila 90 cm büyüyebilen tek ya da kısa ömürlü çok yıllık bir bitkidir. Silindirik ve grimsi kök sistemine sahiptir. Gövde dik ya da yatık-yükselicidir. Yapraklar darca yumurtamsı ya da eliptik, neredeyse dişli, 2 ila 6 cm uzunluğunda ve 0,3 ila 2 cm genişliğindedir. Çiçek başları 1 ila 3 arası sayıda, yarı küresel, 6 ila 8 mm çapındadır. İnvolukrum 6 mm uzunluğundadır. Filariler 8 ila 11 adet olup dış filariler çiçeklerin iki katı uzunluğundadır. Dilsi çiçekçikler birkaç seri halinde, 1 ila 2 mm uzunluğunda ve beyaz renklidir. Tüpsü çiçekler beyaz ya da nadiren sarı renkli ve 1 ila 2 mm uzunluğundadır. Kapçık pürüzsüz, siyahımsı, dikdörtgensi, 2 ila 2,5 mm uzunluğunda, sıkıştırılmış ve kanatlıdır. Sorguç ya hiç yoktur ya da küçüktür. Bitki kuruduğunda siyaha dönmektedir. Dilimizde yer paskalyası adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Amerika kıtasında yayılış gösterir ancak günümüzde tropikal ve ılıman kuşağın tamamında doğallaşmıştır. Dere kenarı ve bataklık alanlarda görülen bitki umumiyetle temmuz ve ağustos ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 100 metreye kadar olan rakımlarda Kartepe, Kandıra ve İzmit ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca eksik anlamına gelir. Kapçıkların sorgucu olmamasına işaret eder. Epitet Latince sürünücü anlamına gelir. Türün, cins içinde gövdesinin durumuna işaret eder.

Kullanımı

Taze yaprak ve genç sürgünleri pişirilerek tüketilebilir. Saç boyama ve dövme yapmak için kullanılmak üzere bitkiden siyah boya elde edilmektedir. Karaciğer toniği ve gençleştirici olarak önerilmiştir. Büzücü, müshil, arındırıcı, kusturucu, oftalmik, kanama durdurucu ve toniktir. Karaciğer şikayetlerinde dahili olarak kullanılmıştır. Ayrıca diş kaybı ve saçın erken ağarması durumlarında başvurulmuştur. Saç dökülmesine karşı uygulanmıştır. Yapraklarına akrep sokmaları vakalarında başvurulmuştur. Kökü kusturucu ve müshil etkilidir. Bunun yanında ineklerde ülser ve yaralarda antiseptik olarak kullanılmıştır.