Cyclamen coum (Yersomunu)

Tanımı

8 cm büyüyebilen bir bitkidir. Yumru basık bir küre halindedir, 5 cm çapında, kahverengi, pürüzsüz ve kadifemsi tüylerle kaplıdır. Bunlar 2 ila 8 cm uzunluğunda ve 1,5 ila 8 cm genişliğindedir. Yumru kökleri sadece alttaki merkezden çıkarır. Yapraklar yuvarlak ve böbrek ya da kalp biçimlidir. Yaprak rengi gümüşî, alacalı gümüşî veya yeşil tonlarında görülebilir. Yaprak kenarı düz ya da hafifçe tırtıklı olabilir. Pembe çiçekler tabana doğru daha koyu renkli olur. Diğer siklamen türlerinde farklı olarak, çiçekler eğik, neredeyse yuvarlak taç yapraklıdır. Taç yapraklar eflatun, pembe ya da beyaz renklidir. Taç yaprakların altında koyu bir leke ve onun altında da küçük beyaz ya da pembe bir göz biçimi vardır. Meyve sapları tepeden bükülmektedir. Dilimizde yer somunu (Yumruları somun ekmeğe benzer), sıklamen ve domuz ağırşağı (İnsanlar için zehirli olmasına rağmen domuzlar tarafından sevilerek tüketilir) adları ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Balkanlar, Ortadoğu ve Kafkasya’da yayılış gösterir ancak günümüzde Avrupa kıtasına da dağılmıştır. Ormanlık alanlar, yamaçlar ve çalılıklarda görülen bitki umumiyetle şubat ve mayıs ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Alttürler | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca daire anlamına gelir. Kökün yumru biçimli şekline atıftır. Epitet Latince Kue anlamına gelir. Milattan önce Kilikya’da hüküm sürmüş bir krallık. Türün doğal yayılış alanına işaret eder. Ancak bu pek olası gibi gözükmüyor. Beri taraftan Philip Miller’ın “Cyclamen hyemale, orbiculatis foliis inferne rubentibus, purpurascente flore coum herbariorum” tanımı da bir şey söylemiyor. Muhtemelen bitkinin yerel dillerdeki karşılığı kullanılmıştır.