Nasıl tanırım?
Çiçek sapının destekleyici yapraklardan uzun, tacın kırmızı ve lobların kenarlarının hafifçe dişli olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Tarla, dere kenarı, çayır, yol kenarı, tahrip edilmiş arazi
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Nisan – Eylül
Arazi notu
15 Mayıs 2023 • İzmit • 470 m • Orman
Yaprakları çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Yapraklar salatalara eklenmiştir. Çiçekleri yağmur yaklaştığında kapanır, bu sayede barometre işlevi görürler. Böcek kovucu olarak kullanılmıştır.
Çiçek açtığı ilk günün sonunda, eğer arılar veya böcekler tarafından tozlaştırılmadıysa, taç yaprakları kapanırken erkek organları dişi organa doğru bastırır. Böylece bitki, ilk günden kendi kendini dölleyerek neslinin devamını garanti altına alır.
Baroness Orczy’nin The Scarlet Pimpernel adlı macera romanında, Fransız Devrimi sırasında aristokratları giyotinden kurtaran gizli kimlikli İngiliz kahraman Sir Percy Blakeney, geride bıraktığı gizemli mektupları her zaman bir Lysimachia arvensis çiçeği çizimiyle imzalar. Bu karakter, daha sonra yaratılacak olan Zorro ve Batman gibi gizli kimlikli süper kahraman figürlerinin de atası kabul edilir.
İdrar söktürücü ve kabızlığı önleyici olarak kullanılmıştır. Gut, sarılık, nefes darlığı, sara hastalığı ve böbrek taşı hastalıklarının tedavisinde etkindir. Öksürük giderici, safra söktürücü, terlemeyi arttırıcı, idrar söktürücü, balgam söktürücü, müshil, yatıştırıcı, yara iyileştirici, uyarıcı ve homeopatidir. Epilepsi ve zihinsel problemlerin tedavisinde kullanılır ancak dahili kullanımı önerilmez. İnfüzyonuna cilt enfeksiyonları ve karaciğer ve safra kesesi bozukluklarının tedavisinde başvurulmuştur. Kaşıntılı ciltleri tedavi etmek için dahilen ve siğilleri kaldırmak için haricen kullanılması önerilmiştir.
Büyük dozlarda alınması poliüriye, titremeye, ishale, böbrek ve karaciğer sorunlarına neden olabilmektedir. Memelilere karşı zehirli olduğu rapor edilmiştir. Bazı insanlarda temas edilmesi halinde deri iltihabına neden olabileceği rapor edilmiştir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Büyük İskender’in çağdaşı Trakyalı kral Lisimahos onuruna adlandırılmıştır. Kızgın bir boğa tarafından kovalanan kral, hayvanı bir kargaotu ile sakinleştirerek saldırısından korunmuştur. Bitkinin kanama durdurucu ve büzücü özelliklerini ilk defa keşfeden de odur. Bazı kaynaklara göre cins adı Antik Yunanca çözülme ile çekişme kelimelerinden oluşturulmuştur ve cinsin rahatlatıcı özelliklerine dikkat çekilmektedir. Epitet Latince ekili alan anlamına gelir. Türün habitat tercihine işaret eder. Özgün tanımda bu “Habitat in Europae arvis” olarak belirtilmiştir.
Halihazırda bazı kaynaklarda Anagallis arvensis olarak geçer. Genellikle 5 ila 70 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde sıklıkla dallı ve yükselici ila dik ya da yatık yükselicidir. Yapraklar karşılıklı ya da nadiren halkavi dizilişli, 8 ila 19 mm uzunluğunda, 6 ila 11 mm genişliğinde ve yumurtamsı ila dikdörtgensi yumurtamsıdır.
Çiçek durumu 2 ila 4 çiçek taşımaktadır. Bırahte mevcut değildir. Çiçek sapı 6 ila 30 mm uzunluğunda ve destekleyici yapraklarla aynı uzunlukta ya da onlardan daha uzundur. Çanak lobları 2,5 ila 5,5 mm uzunluğunda, uzunlukları farklı ve taç tüpünden daha uzun ya da daha kısadır.
Taç 3,5 ila 5,5 mm çapında, kırmızı renkli ve lobların kenarları dişlidir. Çiçekler sadece parlak güneş altında iken açar. Ercikteki tüyler tozlayıcıları kendine çeker, bununla birlikte çiçekler kendilerini tozlayabilmektedir. Dilimizde fare kulağı, sıçan kulağı ve sıçan otu adları ile bilinmektedir.